Page images
PDF
EPUB

1.954. καὶ τοῦτο ἦν τὸ θαυμαστόν, αὕτη γὰρ γέγονεν ἡ χάρις. ὑμεῖς δὲ σάρκα μόνην προςομολογοῦντες οὔτε τῆς ἁμαρτίας τὴν κατάκρισιν δεῖξαι δύνασθε οὔτε τοῦ θανάτου τὴν κατάλυσιν. οὔτε τῆς ἀναστάσεως τὴν τελείωσιν οὔτε τοῦ λόγου τὴν ἀτρεπτότητα, ἐπειδὴ ἔξω τῶν ἁγίων γραφῶν βεβήκατε, ν λαλοῦντες ἃ Αρειανοὶ σοφίζον ται, φανεροῦ ὄντος τοῦ περὶ ψυχῆς λόγου ἐν γραφαῖς ἁγίαις καὶ πληρωθείσης τῆς οἰκονομίας ἐν ἐπιδείξει πάσης πληρώσεώς τε καὶ τελειώσεως.

18. ̓Αλλ' οἱ μὲν τῶν αἱρετικῶν τὸν ὁραθέντα ὁμολογοῦντες ἀπιστοῦσιν αὐτοῦ τῇ θεότητι, οἱ δὲ ὁμολογοῦντες θεὸν ἀρνοῦνται αὐτοῦ τῆς σαρκὸς τὴν γέννησιν, οἱ δὲ σάρκα προςομολογοῦντες ἀρνοῦνται αὐτοῦ τῆς ψυχῆς τὴν ἐπίδειξιν καὶ γεγόνασι κατὰ τοὺς μανικοὺς παῖδας τῶν ̓Αρειανῶν τῶν συμπλεκόντων τὰς στραγγα λιώδεις καὶ σκολιὰς προτάσεις, ἵνα ταύταις ἐπαποροῦντες εἰρίσκωσι τοὺς ἀκεραίους αὐτοὶ ἀποροι ὄντες τῆς πίστεως. ὁμοίως καὶ αὐτοὶ λέγειν μεμαθήκασι· τί ὁ γεννηθεὶς ἐκ Μαρίας, Θεὸς ἢ ἄνθρωπος; ° εἶτα ἐὰν μὲν εἴπῃ· ἄνθρωπος, ἀπιστήσει αὐτοῦ τῇ Θεότητι, σύμφωνος γινόμενος τοῖς ταύτῃ ἀπιστήσασιν αἱρετικοῖς, ' ἐὰν δὲ εἴπῃ· θεός, ἀρνήσεται αὐτοῦ τῆς σαρκὸς τὴν γέννησιν καὶ συνεχθήσεται τοῖς ταύτην ἀπαρνουμένοις αἱρετικοῖς. εἶτα δ ̓ αὖ πάλιν· τίς ὁ παθών, τίς ὁ σταυρωθείς, θεὸς ἢ ἄνθρωπος; εἶνα ἐὰν μὲν εἴπῃ· θεός, βλάσφημον πρόῃται ῥῆμα κατὰ τοὺς ἀσεβοῦντας Αρειανούς, ἐὰν δὲ εἴπῃ· ἄνθρωπος, Ἰουδαϊκῇ πάλιν φθέγξη ται ὑπολήψει. διὰ τοῦτο αἱ ἅγιαι γραφαὶ θεὸν ἀφράστως ἐκ παΡ.955. τρὸς κηρύττουσι τὸν λόγον καὶ τοῦτον ἐπ ̓ ἐσχάτων ἐκ παρθένου ἄνθρωπον γεννηθέντα, ἵνα μήτε θεὸς ἀπιστηθῇ μήτε σαρκὸς γέννησις ἀρνηθῇ, ὅπου δὲ σαρκὸς τὸ ὄνομα, ἐκεῖ πάσης τῆς συστά σεως ἡ ἁρμονία χωρὶς ἁμαρτίας. καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀνθρώπου τὸ πάθος ἱστῶσι καὶ οὐχ ὑπερβαίνουσιν, ὡς γέγραπται ἐν ταῖς ἁγίαις γραφαῖς, περὶ δὲ τῆς θεότητος τοῦ λόγου τὴν ἀτρεπτότητα καὶ τὴν ἀφραστότητα ὁμολογοῦσι. διὰ τοῦτο θεολογεῖται μὲν ὁ λόγος, γενεαλογεῖται δὲ κ ἄνθρωπος, ἵνα πρὸς ἑκάτερα ἢ ὁ αὐτὸς φυσικῶς καὶ ἀληθινῶς, θεὸς μὲν πρὸς τῇ ἀιδιότητι τῆς θεό τητος καὶ τῇ δημιουργίᾳ τῆς κτίσεως, ἄνθρωπος δὲ πρὸς τῇ γεν

a. Gobler. et Felckm. 1. ὁμολογοῦντες.
b. Anglic. λέγοντος.

c. Ita Seguer., quem sequi visum est.
Editi vero et caeteri τελειότητος.

d. παῖδας deest in Segner. Gobler. et Felckm. 1. Paulo post omnes manuscripti el editio Commel, σκολιὰς προτάσεις. Edit. vero Parisiensis σκολιὰς προφάσεις nullius manuscripti auctoritate.

e. Segner. ἵνα ἐὰν μὲν εἴπῃ. Gobler. et Felckm. 1. ἵν' εἰ εἴπῃ. Editi vero et caeteri εἶτα ἐὰν μὲν εἴπῃ, quae peraeque quadrant omnia. Mox Seguer. απιστήσῃ. Mox Seguer. Gobler. et Felchm. 1. γενόμενος.

f. Gobler. et Felckm 1. εἰ δὲ εἶπε· Paulo post Seguer. Gobler. et Felckm. 1. καὶ συνενεχθήσεται τοῖς ταύτην άρνου

nam in hoc gratia sita fuit. Vos vero dum carnem solam confitemini, P. 954. neque peccati damnationem neque mortis dissolutionem neque resurrectionis consummationem neque Verbi immutabilitatem demonstrare valetis, eo quod extra sacras Scripturas evagamini, ea loquentes, quae Ariani cavillantur, cum tamen de anima aperte in sacris Scripturis sermo habeatur, et oeconomia consummata sit exhibitis omnibus consummationis indiciis.

18. Porro haereticorum alii eum, qui visus est, confitentes eius divinitati non credunt, alii vero, qui Deum confitentur, carnis eius generationem negant, alii, qui carnem cum divinitate confitentur, negant animam eius extitisse similesque furiosis Arianis evadunt, qui connectunt tortuosas et obliquas propositiones, ut de illis quaestiones agitando simpliciores in dubitationem iniiciant, dum ipsi interim in fide haesitant. Itidem et ipsi ita loqui didicere:,,Ecquisnam ille, qui ́na,, tus est ex Maria? Deusne, an homo?" ut si quidem dixeris Homo, eius divinitati fidem non habeat, in hoc consentiens haereticis, qui eidem fidem non habuere, quod si dixeris Deus, eius carnis generationem neget et cum haereticis, qui illam negant, abducatur. Hinc rursum:,,Quis est, qui passus est? quisnam crucifixus est? Deusne, an ,,homo?" ut si quidem dicas Deus, blasphemum quid proferat ex sententia impiorum Arianorum, sin autem dicas Homo, ex Iudaïca sententia loquatur. Ea de causa sanctae Scripturae Verbum ineffabiliter ex Patre Deum esse et ipsum extremis temporibus ex Virgine homi- p. 955. nem genitum esse praedicant, ut neque Deus non crederetur neque carnis generatio negaretur. Ubi autem est carnis nomen, ibidem totius adest compositi compago excepto peccato. Et ad nomen quidem hominis passionem applicant, nec ultra progrediuntur, ut ubique scriptum est in sacris Litteris. De divinitate autem Verbi immutabilitatem et ineffabilitatem confitentur. Ideoque de Verbo quidem ut de Deo loquuntur, eiusdem vero ut hominis generationem enarrant, ut idem ipse naturaliter et vere utrumque sit, Deus quidem quoad aeter

μévois. Mox Gobl. et Felckm. 1. ɛiva av.

g. Seguer. iva iày μèv einŋ. Gobler. et Felckm. 1. ἵνα εἰ μὲν εἴπῃ. Editi et caeteri mss. ἵνα ἐὰν μὲν εἴπωσι. Mox Seguer. пóntai. Gobler. et Felckm. 1. προεῖται. Editi vero et caeteri mss. πρός wvtal. Mox Seguer. iterum ἐὰν δὲ εἴπῃ. Gobler. et Felckm. 1. εi ď εïлŋ. Caeteri cum editis ἐὰν δὲ εἴπωσιν. Ibidem Seguer. φθέγξηται. Gobler. et Felckm. 1. φθέγξεται. Editi et caeteri 99éyξωνται.

h. Segner. καὶ τοῦτον. Editi καὶ τόν. Ibid. Anglic. ἐπ' ἐσχάτου. Ibid. ἐκ παρDévov deest in Gobler. et Felckm. 1. Mox Seguer. Gobler. et Felckm. 1. undè θεὸς ἀπιστηθῇ, μηδέ. Editi μήτε θεὸς ἀπιστηθῇ μήτε.

i. Seguer. Gobler. et Felckm. 1. v πάσαις ταῖς ἁγίας γραφαῖς.

k. Seguer. δὲ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος. Μοχ Basil. Seguer. Gobler. et Felckm. 1. xai ἀληθινῶς. Editi καὶ ἀληθινός. lidem mss. infra τῇ γεννήσει τῆς γυναικός.

a

Ρ. 955. νήσει τῇ ἐκ γυναικὸς καὶ τῇ αὐξήσει τῆς ἡλικίας, καὶ θεὸς μὲν πρὸς ταῖς ζωτικαῖς εὐεργεσίαις καὶ δυνατὸς ταῖς θαυματουργίαις, ἄνθρωπος δὲ πρὸς ταῖς ὁμοιοτρόποις συμπαθείαις καὶ ταῖς καθ' ἡμᾶς ἀσθενείαις, καὶ θεὸς μὲν λόγος ἐν ἐπιδείξει τῆς ἀθανασίας καὶ ἀφθαρσίας καὶ ἀτρεπτότητος, ἄνθρωπος δὲ τῇ προςηλώσει τοῦ σταυροῦ καὶ αἵματος φύσει καὶ ταφῇ σώματος καὶ καταβάσει εἰς ᾅδου καὶ ἀναστάσει τῇ ἐκ νεκρῶν. οὕτως ὁ Χριστὸς ἐκ νε κρῶν ἐγήγερται καὶ θεὸς ὢν ἐγείρει τοὺς νεκρούς..

19. Μάταιοι οὖν οἱ τῇ θεότητι αὐτοῦ πάθος προςάγοντες, ἢ τῇ ἐνανθρωπήσει αὐτοῦ ἀπιστοῦντες, ἢ τὸν ἕνα δύο λέγοντες, ἢ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ τὴν διαμέτρησιν ποιεῖσθαι ἐπιχειροῦντες καὶ τὸ πόσον ἢ πῶς παρὰ τὰς γραφὰς λέγειν τολμῶντες. τοιαύταις γὰρ ὑπονοίαις ὠλίσθησε τῶν αἱρετικῶν ἡ διάνοια, Μαρκίωνος μὲν · δὲ ὑπερβολὴν βλαςφημίας ἐκκλίναντος, Μανιχαίου δὲ δὲ ὑπόνοιαν ἁμαρτίας ἐκτραπέντος, Οὐαλεντίνου δὲ διὰ πρόφασιν “γνώσεως πλανηθέντος, τοῦ δὲ Σαμοσατέως Παύλου καὶ τοῦ λεγομένου Φωτεινοῦ καὶ τῶν κατ ̓ αὐτοὺς δὲ ἀπιστίαν θεότητος ἐκπεσόντων, Αρείου δὲ διὰ μανίαν βλαςφημήσαντος, καὶ ὑμεῖς ταῖς ὁμοίαις χρώμενοι παρατριβαῖς λαλεῖτε τὰ μὴ γεγραμμένα, ἐκτρέποντες τοὺς ἀστηρίκτους. ἀρκεῖ δὲ πιστεῦσαι τοῖς γεγραμμένοις καὶ γενομέ νοις, ὥς φησιν ὁ Παῦλος· καθ ̓ ὁμοιότητα κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρ τίας), καὶ ὁ Πέτρος δέ· Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ καὶ ὑμεῖς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ὁπλίσασθε, καὶ μὴ περαιτέρω ἐκτεινομένους ἀθετεῖν ἀλήθειαν.

1) Hebr. 4, 15. 2) 1. Petr. 4, 1.

a. Seguer. θεὸς μὲν πρὸς τῇ ἐπιδείξει. Paulo post idem πρὸς τῇ προςηλώσει. Ibidem Seguer. Gobler. et Felckm. 1. φεύ

σει. Editi δύσει. Μox Seguer. Gobler. et Felckm. 1. εἰς ᾅδου. In editis εἰς

deest.

nitatem Deitatis et rerum creationem, homo autem quoad generatio- P.955. nem ex muliere et incrementum staturae atque aetatis, Deus quoque pro beneficiis vitam tribuentibus et potens in miraculis perpetrandis, homo vero quoad passiones nostrum similis et quoad nostras infirmitates. Ac Deus item est Verbum, si spectetur quidem immortalitas, incorruptibilitas et immutabilitas, et homo, si consideretur in cruce suspensio et sanguinis effluxus ac corporis sepultura, necnon descensus ad inferos atque resurrectio a mortuis. Sic Christus ex mortuis excitatus est, et Deus cum sit mortuos excitat.

19. Vani igitur sunt, qui aut divinitati eius passionem adscribunt aut humanitati eius fidem non habent, aut qui unum duos esse dicunt, sive qui carnis eius dimensionem facere conantur, et qui quantum et quomodo praeter Scripturarum auctoritatem proferre audent. Huiusmodi enim opinionibus haereticorum mens prolapsa est, Marcione propter immoderatam blasphemiam a veritate declinante, Manichaeo ob peccati opinionem seducto, Valentino a scientia, uti causabatur, seducto, Paulo Samosatensi cum eo, qui Photinus vocatur, ac eorum sequacibus ob incredulitatem a Deitate deficientibus, Ario pro furore suo blasphemante. Vos autem similibus usi cavillationibus quae scripta non sunt loquimini, eoque modo imbecillos evertitis. Sufficit enim iis, quae scripta et gesta sunt, credere, ut ait Paulus: Pro similitudine per omnia absque peccato, Petrus autem: Christo igitur pro nobis passo in carne, et vos eadem cogitatione armamini, et ne ulterius inquirentes veritatem respuatis.

b. Seguer. τῇ ἀνθρωπότητι. Alii cum editis τῇ ἐνανθρωπήσει.

c. Seguer. Gobler. et Felckm. 1. di ὑπερβολὴν εὐφημίας ἐκκλίνοντος.

d. Seguer. male πρόφασιν ἑνώσεως.

Infra idem καὶ τοῦ δὴ λεγομένου φω-
Tεívov. Mox Seguer. Gobler. et Felckm.
1. δὲ ἀπιστίαν πεσόντων θεότητος.
Iidem διὰ μανίαν ἰδίαν.

e. Ita Seguer. Basil. Anglic. Editi vero
cum aliis παραιτέρω.

« PreviousContinue »