Page images
PDF
EPUB

proficuorum suo tempore emolumenta, privilegia Romana sedis a duobus apostolicis, Innocentio et Lucio, obtinuit, apostolicæ videlicet tuitioris, sed et beatorum pontificum Gebehardi et Thyemonis, et ipsius domini Chunradi traditionum perpetuæ confirmationis. Subdit deinde vetus hic auctor quorum precipue opera, studio et pietate in efficiendo perficiendoque tam egregio ac arduo facinore usus fuerit Godefridus. Incitabant, inquit, et cooperabantur tunc temporis ad studium religionis quidam spiritualis vitæ boni æmulatores, qui fama sua et exemplo plures alios attrahebant. Rabanus prior supradictus, et quatuor illi, quorum supra mentionem fecimus, illiterati (conversi seu laici), scilicet Odalricus de Elsendorf, Odalricus Longus, Maganus et Witilo quidam religiosus, sed et Wernherus secundi prioris et armarii functus officio, qui postea Brulense cœnobium strenue rexit, Perchtoldus, cœnobii Sancti Emmerammi postmodum abbas. Sed et alii plures, qui ob meritorum insignia diversis sunt postea prælati cœnobiis. Tredecim namque abbates illo in tempore de nostro sunt monasterio ad alia cœnobia assumpti. Præter hos et aliæ apud nos religiosæ personæ tunc enituerunt : Odalricus sacerdos et sacrista, Perchtoldus scriba egregius, qui librorum multitudinem non parvam monasterio nostro propria manu descripsit, Lampertus quoque scriptor solertissimus, sed et Gotschalcus, tam sub Gotfrido Patre quam sub trium subsequentium abbatum magisterio præcentor, idemque scriptor egregius; Salmannus etiam plebani curam administrons. Item tres illiterati, sæculo quondam nobiles: Reginherus videlicet, qui cum conjuge sua æque nobili, et filio Leuto!do, bonæ indolis puero, postea monasterii nostri abbate, ad conversionem veniens, prædia nen minima nobis contulit. Arbo de Byberch, Wernhardus de Urle, Isinricus quoque, qui cellarii functus officio, providentia tam sui quam aliorum religiosorum fratrum cooperantium, res monasterii plurimum melioravit. Tunc etiam Heinricus de Nazawe, ministerialis S. Rudberti, cum uxore et quatuor filiis ad conversionem veniens, prædia et beneficia, quæ plurima possederat, monasterio cum manu domini archiepiscopi Chunradi obtulit. Hactenus Vitæ scriptor S. Gebehardi de schola veluti et gymnasio quodam sanctitatis et doctrinæ, quod præsidente Godefrido Admontii florebat.

V. Cæterum ad tredecim illos abbates, quos ad aliorum monasteriorum administrationem ex Admontio Godefrido abbate assumptos fuisse mox allatus anonymus tradit, quod attinet, præter jam nominatos, etiam sequentes ex veteribus Admontensibus monumentis nobis innotescunt. Reinbertus, Reginbertus, seu Reimbertus, Admontii primum (6) prior, postea monasterii S. Petri Salzburgensis abbas, indeque in Episcopum Brixinensem provectus. Otto, itidem ex Admontensi priore abbas Mulstadiensis. Dietmarus, patruus Ekberti senioris comitis de Putene abbas apud Ozziach, seu Ossiach, claruit. Engilschalcus abbas Benedicto-Buranus in Bavaria. Sunt qui putent hunc Engilschalcum unum eumdemque esse atque Engilschalcum, qui Sigibeldo primo Mellicensi abbati in regimine successit. Verum hos vehementer falli ipsa temporum ratio demonstrat. Equidem Engilschalcum Mellicensis, suum monasterium ab anno 1116 usque ad 1121 rexit, quo Godefridus, cujus tamen beneficio Engilschalcum acceperit Mellicium, Admontensis abbatiæ regimen nondum adire potuit. Irimbertus, frater Godefridi, ad abbatiam S. Michaelis Bambergensis evocatus, de quo plures et utrique perhonorificas Eberhardi Bambergensis et Conradi Pataviensis episcoporum epistolas Jac. Gretserus, eruditus soc. Jesu theologus, in Appendice (7) ad divos Bambergenses publicavit. Joannes monasterio Gottwicensi præfectus, de quo ita Chronicon vetus Admontense ad annum 1157: Domnus Joannes ex Admuntensi monacho fit abbas Chotwicensis. Isinricus abbas Biburgensis, cujus in eodem Chronico his verbis fit mentio: Anno 1169, Domnus Isinricus abbas Biburch eligitur. Non erat quidem amplius in vivis eo anno Godefridus, merito tamen ac jure Isinricus iis accensetur, qui a Godefrido ad aliorum monasteriorum præfecturas dimissi sunt, ut qui ab ipso diuturna institutione ae ductu ita formatus fuerit, ut eo tandem munere ac loco dignus judicaretur. Addit his nonnemo Hartmannum et Ambrosium, hunc Fuldensem illum Campidonensem abbates. Verum de his Admontio delectis, altum apud veteres juxta ac recentiores scriptores silentium.

VI. Neque vero ea Godefridi merita de solis virorum cœnobiis erant. Sacros etiam parthenones, si quos a veteri sanctiori disciplina descivisse comperiret, emissis ex Admontensi suo Parthenone virginibus et magistris in viam reducere allaborabat. Quo in genere eximia fuit doctissima illa Regilendis, seu Regilla, de qua hæc Admontense Chronicon ad annum 1156 commemorat (8). Bargense, id est Bergense, prope Neoburgum ad Danubium, monasterium per Admuntenses instituitur sub domna Regilla abbatissa. Fuit hæc ipsa Regilindis, quæ ex ore Irimberti, divinas Scripturas explanantis, tota pendere ejusque dicta in litteras Latine referre consueverat. Cujus rei perenne monumentum exstat in Commentario Irimberti in lib. Judic., cap. XIX. Nec prætermittendus hic insignis locus ejusdem Irimberti est, ubi (9) de sacris virginum Admontensium studiis ita loquitur: Ante annos autem aliquot, quia historiam De concubina, quæ ir duodecim partes est secta, nec non historiam Ruth sororibus Admuntensibus disserueram, duæ ex ip is studii sui impenderunt diligentiam ad conservandam interpretationis meæ memoriam. Ideoque huic opu(6) Tom. IV Antiq. Lect., p. 1243. (9) Frolog. Comment. in lib. Jud., tom. IV, Thes. Anecd. Novis

(7) Pag. 486.

(8) Tom, II Script. Rer. Austr., col. 188.

sculo annectere duxi earumdem historiarum, sicut ab ipsis sororibus digesta est, explanatiunculam Alibi de vita et moribus sanctimonialium Admontensium, quæ Godefrido abbate florebant, hæc idem Irimbertus ad posteros transmisit: Toto anni tempore, æstate vel hieme, ad sonum campanæ, ad vigilias matutinas cum fratribus surgunt, ordinemque vigiliarum toto tempore hiemali usque in diem extendunt. Idem jejunium, idem silentium cum fratribus per anni circulum agunt. Nulla earum lineis vestibus utitur, nisi solæ infantulæ, si quæ inter eas nutriuntur. Capitulum suum inter se quotidie habent, magistra vel ejus vicaria præsidente. Et in festis diebus, cum abbas ad eas non poterit venire, sunt inter eas personæ ad verbum exhortationis faciendum dispositæ. Valde quippe sunt litteratæ, et in scientia sacræ Scripturæ mirabiliter exercitatæ. Cum enim post primum introitum nunquam de monasterio egrediantur, nisi vel mortuæ efferantur, vel vivæ forsitan in aliud monasterium transponantur, ubi simili custodia muniuntur; cumque nihil unquam de mundi vanitatibus videant, raro aliquid de sæcularibus audiant, cur non scientiam cœlestium mysteriorum habeant, quæ ab omni communione mundanorum gaudiorum jejunant? Cumque nobilissimorum principum filiæ, et aliæ præclaris ortæ natalibus inter eas consistant, magnæ inter se humilitatis conflictu ad invicem dimicant, quia valde detestabilis haberetur, si qua inter eas alicujus elationis vel jactantiæ nota respergeretur. Hæc Irimbertus, cujus opusculum integrum De Vita virginum Admontensium in Bibliotheca Ascetica (10) edidimus.

VII. Atque hæc facies parthenonis Admontensis Godefrido abbate fuit, cum in illum Sophia, Bela Hungarorum regis filia, deserto regio sponso secessit. Id his verbis a biographo S. Gebehardi (11) nar. ratur: Per idem tempus, anno videlicet 1200, Sophia, Hungarorum regis Belæ filia, a filio Chunradi regis Romanorum desponsata, et regaliter ipsi cum inæstimabili pecunia transmissa, mundo quod suum est di igente, scilicet bona temporalia, et fidem et veritatem negligente, prædicta regina secus quam regiam dignitatem decuit habita, regnum cœleste pro terrestri commutavit. Consilio namque et auxilio comitissæ Ratisponensis Liukardis, Admuntense monasterium expetiit, et cum sacris Dei virginibus humillima conversione et conversatione cœlibem vitam deinceps duxit. Nonnulli etiam principum seu comitum, sed et plures nobilium, filias suas Deo ibidem sub regulari servituras institutione offerentes, cœnobium ipsum cunctis pens, ut superius diximus, in Germania sanctimonialium monasteriis celebrius reddiderunt.

VIII. Ita secundis rebus dum uteretur Godefridus, vehemens derepente se Admontio tempestas infudit, quæ omne monasterium, tanta hactenus industria servatum et auctum, una nocte funditus evertit. Annus volvebatur 1152, cum v Idus Martii, omnes monachorum ædes, antequam luceret, lugubre ac atrox incendium absumpsit. Ejus stragis historiam Irimbertus in supra laudato opusculo in hunc modum describit : Cum matutinorum solemnitas pervigili intentione et distincta psalmodiæ compositione in choro celebraretur, ego, et frater qui mihi ad scribendum adjutor fuerat deputatus, in capella S. Mariæ ma tutinalibus expletis laudibus cursum ejusdem Dominæ nostræ usque ad lectionem decantaveramus, cum ecce clamorem servi cujusdam audientes obstupescimus, quia in Admontensi loco nocturno tempore aliquem perturbationis strepitum audire non consuevimus. Ille secundo exclamavit, iteratoque clamore mali alicujus suspectos nos esse fecit. De capella concite eximus, et nihil quidem videntes, strepitum magnum circa domum infirmorum audivimus. Servus enim, qui exclamaverat, domum infirmorum calefa ciebat. Sed eo negligentius agente ventus vehemens, utique a "regione deserti irruens, eamdem domu n exterius invaserat, et flamma jam insuperabiliter mira celeritate vento impellente excreverat. Curre in monasterium. Psalmum: ‹ Quid gloriaris in malitia, jam in choro psallebant distincta valde melidia. Fero invisa signa, foris jam conflagrare incendia. Excurrunt primi fratres exteriores, quos omnes fere inveni sollicite in orationibus stantes. Sic enim moris eis est psalmodiæ nocturnæ invigilare, ne contingat eos, continue sedentes, somni tepore marcescere. Flamma supra modum excrescens a domo infirmorum capellam Sanctæ Mariæ cœpit acriter laniare, quia pro incendii magnitudine et venti nimietate nullus poterat in periculo subvenire. Luctus omnium oritur, et Matutini fratrum interrumpuntur. Sorores accepto a me signo in secundi Nocturni initio deponunt Matutinos, et in supplicationem litaniæ cum incomparabili lacrymarum effusione se prosternunt. Flamma ex una parte monasterium occupat, ex alia in claustrum se dilatat, cui vix simile in eis montanis partibus inveniri poterat, quia sumptibus beatæ memoriæ domini Chuonradi archiepiscopi ex pretiosissimo marmore constructum fuerat,' eisdemque sumptibus pretiosæ columnæ monasterii eminebant. Dominus abbas videns incendium excrescere, omnesque monasterii officinas irrevocabiliter occupare, ad monasterium sororum transit, quia nec illud jam posse evadere pertimescit. Aliquandiu ergo pro foribus Ecclesiæ residens, et flammas vento impel lente ultra modum excrescere conspiciens, sororesque in monasterio posse (esse) diffidens, priorem sollicitrus inquiri rogat, cui ejusdem monasterii claves commiserat. Sed cum inveniri non posset (quippe cum omnibus de monasterio egressis, et in tenebris noctis, ubi iste esset, ille nesciret), strepitu flammarum

[merged small][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

et terrore volantium scintillarum abbas permotus, seras monasterii sororum effringi fecit, cisque excundi licentiam dedit, si periculum incendii declinari non possit. Quem cum domna Agnes, filia comitis Ottonis, fratris episcopi Ratisponensis, lacrymabiliter inquireret quorsum ire deberent, lacrymabiliter et ipse respondit: Quocunque vos miseratio summi Patris duxerit, etc.

IX. Quin tragoedia hæc pectus Godefridi disciderit, nemo facile dubitaverit. Ast longe acrius diversi hominum sensus, ut assolet, et judicia virum sanctum excruciarunt. Nec id omnino dissimulat Irimbertus, qui tragicam suam narrationem hac demum apologia concludit: Diversi forsitan diversa loquun ur, et cum inscrutabilia esse Dei judicia Apostolus protestetur, ipsi divinorum judiciorum scrutatores esse moliuntur. Proinde negligentiam vel superbiam tantæ desolationis forsitan non verentur asserere causam, et super divinæ castigationis plugam suarum linguarum aadunt percussuram. Cæterum si quis spiritualis propositi conscius et amator, ante incendii excidium, illius monasterii statum vidisset, quantus in divino servitio fervor diu noctuque flagraret, quanta inter se invicem continentia et humilitate decertarent, hoc profecto de eis judicium dare non dubitaret, quod adversum se Leviathan suscitassent, et instar beati Job tentatoris manibus non ad condemnationem, sed ad probationem traditi fuissent. Quid alii sentiant, nescio. Ego unum scio, quia qui prius continentiæ operam dabant et humilitati, cincti flagello Dei magis magisque in continentiæ et humilitatis decore sunt compositi, quoniam, juxta Apostoli testimonium, ‹ diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum (Rom. vi11).› Hæc Irimbertus, testis oculatus et auctor gravis. Quantæ vero cunque acerbi→ tatis hæc afflictio fuerit, tam effusa in Godefridum exstitit fautorum munificentia, ut intra unius fere anni spatium universa propemodum res Admontensis restituta fuerit.

X. His primo jure loco accenseas S. Eberhardum, qui cum Godefridi potissimum opera Conrado I, in archiepiscopatu Salzburgensi suffectus fuisset, nunquam deinceps destitit gratum suum erga monasterium Admontense animum demonstrare. Locuples omnium testis est scriptor Vitæ S. Gebehardi, qui postquam obitum Conradi ejusque de Admontensi monasterio merita, sane amplissima, retulisset, hæc de Eberhardo subjungit (12). Defuncto beata recordationis domino Chunrado archiepiscopo, clerus et populus Salzburgensis Ecclesiæ, divina, ut non ambiguum est, inspiratione, et præcipue interventu domini Gotfridi abbatis Admuntensis, unanimi electione et voto, dominum Eberhardum Biburgensem abbatem in archiepiscopum elegerunt, anno Incarnationis Domini 1148 sub Chunrado rege, anno regni ejus decimo. Ilic ergo Eberhardus, dilectus Deo et hominibus, ex nobilitus et religiosis parentibus oriundus, prius Canonicus Babinbergensis, postmodum monachus Pruvingensis, indeque in abbatem Biburgensem fuerat assumptus. Quod etiam cœnobium ipse et sui germani, auxilio et cooperatione felicis memoria Ottonis Babinbergensis episcopi fundaverant. Divina itaque gratia et virtutum suffragantibus meritis, archiepiscopus ordinatus gregi sibi commisso, non solum verbo eruditionis, sed et exemplo sanctissimæ conversationis studuit præesse... Hic præ cæteris episcopii sui locis et ecclesiis Admuntense cœnobium, prædecessorum suorum more, familiarius diligebat, fovebat et amplificabat. Cui etiam incendio miserabiliter collapso annuatim, quousque repararetur, triginta libras argenti impendebat, et de redditibus suis plusquam sedecim marcarum æstimatione, paterne subveniebat. Possessiones quoque ejusdem monasterii suis donationibus, et præcipue decimarum collationibus, large adauxit, et privilegiis communivit.

XI. Eberhardo non minus in Admontense monasterium munificentia quam archiepiscopali dignitate anno 1164, successit Conradus II S. Leopoldi Austria marchionis filius, vir sane regio genere, scientia quoque et morum probitate nobilissimus, ut auctor est biographus S. Gebehardi, qui etiam tradit Conradum tribulationum pressuris illum circumquaque quatientibus, in Admuntense monasterium sese continue, privatim et familiariter recepisse, ibique a tumultibus sæcularibus quantumcunque respirasse. Cui etiam loco, inquit, tam consilio quam omnimodo auxilio in dies succurrere,ac promotioni ejus intendere non desistebat. Ad sustentationem quoque pauperum, quotidie supervenientium, decimas nonnullas Hospitali est largitus. Silentio prætereo minoris nominis benefactores Godefridum de Wietting, et ejus conjugem Adelam, Fridericum comitem, advocatum Ratisponensem, Bertholdum Comitem de Andechs, Wichardum nobilem de Truna, Guntherum de Пochenwart, aliosque plurimos, quorum traditiones, donationes et beneficia, monasterio Admontensi sub Godefrido abbate facta, videre licet in codice diplomatico Admontensi (13).

XII. Erat præterea Godefridus apud plerosque sui sæculi viros doctos in maxima doctrinæ ac eruditionis opinione, incredibileque est quantum ponderis ei parti accederet, in quam se ille dedisset. Eum maximi semper fecit eruditissimus ille Babenbergensis episcopus Eberhardus, cujus dogmaticas De Gloria honore Filii hominis epistolas adversus Gerbohum ex codice Admontensi proxime evulgabimus. Ei celeberrimus hic ipse Gerhohus, præpositus Reicherspergensis Prologum suum Galeatum ut vocat, in psa'morum explanationem, seu libellum adversus duas sui temporis hæreses inscripsit, ubi placet, approbandum. › inquit ipse Gerhohus, atque ubi rationabiliter displicet, emenaanaum. › Eum denique S. (12) Ant. Lect.. pag. 1245.

[ocr errors]

(13) Tom. III Thes. Anecd. Novis

Eberhardus archiepiscopus Salzburgensis dignissimum censuit, cujus consilio, æquitate ac prudential
præcipue in gravi illa controversia dirimenda, quæ inter Othonem I, episcopum Frisingensem, et Hartwi-
cum episcopum Ratisbonensem de utriusque episcopatus finibus exorta erat, anno 1157 uteretur. Exstat
ejus rei luculentum testimonium in Historia Frisingensi, nuper a clarissimo eruditissimo P. Carolo
Meichelbeckio, Benedictino Benedicto-Burano solidissime scripta et publicata, pag. 354, ubi tamen
erratum typographicum irrepsit, dum in transactionis tabula pro Godefrido, seu Gotfrido, Gotehardus re-
peritur.

XIII. Obitum magni hujus abbatis monumenta Admontensia consignant anno Dominica Incarnationis
1165 vi Kal. Julii. Chronicon vetus Admontense, tomo il Scriptorum Rerum Austr. a R. fratre 10-
vissime vulgatum: Anno 1165, felicis memoriæ Gotfridus abbas obiit: pro quo domnus Liutoldus cjus
nutritus et professus eligitur. Excerpta ex duobus Necrologiis Admont. (44) ad vir Kal, Julii : Gotefridus
abbas nostræ congregationis, fundator istius cœnobij. Sed omnium optime Scriptor Vitæ S. Gebehardi apud
H. Canisium tom. VI Antiq, Lect. Hujus (Conradi II archiepiscopi Salzburgens.) pontificatus anno secundo,
qui ab Incarnatione Domini 1465, reverendus abbas Admuntensis Gotfridus, vir magnæ in Ecclesia Christi
gloriæ et auctoritatis, ac multorum Pater monasteriorum, post multiplices fructus, quos Domino, et in vro-
pria conversatione, et in aliorum copiosa ædificatione fructipcaverat, anno regiminis sui xxvm11, in bona
senectute vi Kal. Julii diem clausit extremum, et lacrymosa filiorum et filiarum suarum querimonia, in
festo Sanctorum apostolorum Petri et Pauli, debita veneratione corpus ejus terræ est commendatum.

XIV. Reliquit Godefridus suis posteris illustria, non solum industriæ ac sanctimoniæ, sed etiam ingenii
sui monumenta, hos ipsos, videlicet quos præ manibus et oculis habes, tomos duos Homiliarum in dies
Dominicos et solemnitates sanctorum, ordine quo in Catholica Ecclesia ejus ævo celebrabantur. Ex qua-
tuor membraneis majoris formæ voluminibus, coæva ac elegantissima manu exaratis, comprehensæ,
cum non nisi doctis quibusdam ac piis viris intra privatos parietes hactenus profuissent, ad me tandem
benignissimo nutu reverendissimi, perillustris ac amplissimi D. domini Antonii, genuini dignitate ac
opere Godefridi successoris, ac omnium solidorum studiorum prolixissimi fautoris, curaque et opera
admodum reverendi, clari et eruditissimi D. Patris Sigismundi Munich, ejusdem celeberrimi asceterii
subprioris et bibliothecarii perlata sunt. Quas mox ut delibavi, collaudantibus mea consilia etiam aliis
doctis viris, illico typis commendare decrevi. Institutum meum insigniter promoverunt plures e sodalibus
meis, laborum scilicet patientes et communis commodi studiosi, qui se ad exscribenda illa volumina sta-
tim accinxerunt. Nec singulari laude fraudandus hic est admodum R. P. Benedictus Waluer, cœnobita et
senior monasterii Seisensteinensis ord. Cist., civis meus, qui Godefridianæ doctrinæ dulcedine ita captus
fuit, ut homo sexaginta tres circiter annos jam natus, tremente ae palpitante licet manu, majorem prioris
tomi partem prælo aptaverit. Verum non vidit bonus ille senex laboris sui, sane religiosi, fructum, bien....
nio fere adhinc ad superos, ut equidem amanter spero, profectus.

XV. In codicibus. Admontensibus homiliæ magnam partem sine ullo ordine perscriptæ sunt, quas nos
lectoris commodo ita ordinavimus, ut cæ, quas certis Ecclesiastici anni diebus dictas fuisse ipsa res loque-
retur, iisdem exhiberentur, reliquis omnibus in Appendicem rejectis. Diebus Dominicis plures persæpe
dantur homiliæ, non in idem semper Evangelium, sed vel in Epistolas, in Missa legi solitas, vel in lectio-
nes, quæ primo loco in nocturno officio recitari consueverunt. In omnibus vero iis sibi omnino similis
Godefridus est. Allegoriam videlicet vel Tropologiam aut Anagogen nullibi non sectatur, in cam partem
se maxime vertens, quam ad einendandos perficiendosque cœnobitarum mores accommodatissimam existi-
mat. Hinc ad obtinendos et excitandos teneriores animi motus, quos compunctionem et introversionem,
spiritusque unctionem recentiores appellant, omnes fere divinarum Scripturarum figuras et sententias in-
flectit, forte nonnunquam violentius quam locus ferat. In inculcanda criminum expiatione et confessione
perpetuus est, satisque apparet virum sanctum fuisse penitus persuasum, sine limpida ac integra pecca-
torum confessione nihil sancti, nihil solidi, nihilve consummati a religiosis exspectandum esse. In morum
tradenda doctrina eam sibi legem statuit, ut nec nimium rigidus ac severus, nec nimium remissus et con-
nivens esset. Ubicunque verba Domini, inquit (15), in tanta districtione et severitate resonant, ut vix aut
nullatenus impleri valeant, ibi pondus verborum ejus justa ratione temperandum est. Ubi vero tanta mansue_
tudine et dulcedine redundant, ut quique infirmi et desides ex mansuetudine verborum ejus, levitate morum
proni fiant ad malum, ibi necesse est, ut aliquo districtionis temperamento condiantur. De Gratia ac de gra-
tuita prædestinatione ad gloriam passim apud Godefridum reperias sententias, quas, postea laudabili-
ter docuit, et quas ab ipsis SS. doctoribus Augustino et Thoma se hausisse, et verbo Dei summorumque pon-
tificum et conciliorum decretis, et Patrum dictis consonas esse schola Thomistica commendabili studio
gloriatur, ut re ac nomine sanctissimus sapientissimusque pontifex Benedictus XIII in litteris ad universve
(14) Tom. III Thes. Anecd. Novis., col. 204.
(15) Hom. in Dom. vi. Pent.

fratres ordinis Prædicatorum professores adversus calumnias doctrinæ SS. Augustini et Thomæ intentatas,
anno 1724. vi Novemb. gravissime scripsit.

XVI. Unum tantum vellem ab homiliis Godefridi abesse, 'affirmationem scilicet peccati originalis, a
quo exempta non fuerit sanctissima Dei Genitrix semperque Virgo Maria. Id quod tanto majus mirum nulli
non videri possit, quanto ferventius materni ac virginei honoris studium in omnibus de Maria homiliis
Godefridi elucet. Verum qui meminerit piam de immaculata conceptione sanctæ Dei Genitricis sententiam
longe post Godefridi ævum ad illud robur invaluisse, ut salvis Romanorum pontificum decretis eam
nemini liceat impugnare, simulque cogitaverit quid D. Bernardo Claræ-Vallensi in epistola ad Lugdu-
nenses in hoc ipso argumento licuerit, ad opinionem Godefridi non admodum hærebit. Quod si vir, Dei-
paræ tantopere devotus, tot doctissimorum hominum, qui nunc piam de immaculata Dei Genitricis conce-
ptione sententiam egregie tuentur, cohortes videre potuisset, sine dubio in alia omnia, quam quæ scripsit,
manibus, ut aiunt, pedibusque abiisset! Atque hoc ipsum in causa fuit, cur ad omnia loca, in quibus a
pia, sententia recessit, notulas in margine adjecerim, lectoresque ad præsentem dissertationem remise-
rim. Nimirum cupiebam hae ratione omnem offendiculi occasionem præcidere iis præsertim, qui singulas
prope syllabas et apices editorum a me opusculorum aucupantur, ut ex iis ecclesiasticis scriptoribus
odium, mihique invidiam et calumniam-concilient ae struant. Sed quam belle ejusmodi homines de Catho-
lica Ecclesia mereantur, aliis dijudicandum relinquo. Certe si soli nobis in lucem efferendi sint veteres
ecclesiastici scriptores, in quibus nullus nævus insit, de universis prope a secundo jam sæculo Patribus
actum et conclamatum erit. Ecquis enim ex iis omnibus est, qui rebus adhuc obscuris, et nec Ecclesiæ
judicio nec doctorum consensu definitis, non in aliqua subtiliori quæstione humanum quid passus fuerit?
Inepti igitur et barbari sunt, quotquot oculos in unum duntaxat vel alterum veteris cujuspiam scriptoris
nævum defigunt, neglectisque reliquis omnibus, quæ una affert, egregiis dictis, universim non nisi car-
ceres sempiternos vel rogum inclamant. Cæterum iniquus in me omnino fuerit quisquis crediderit omnia
a me pro certis ac sanis haberi apud veteres quos edo scriptores ad quæ nulla ad oram observatio e ve-
stigio ascripta est. Relinquenda in iis multa sunt judicio lectorum, quædam autem vel ad primum con-
spectum, cujusmodi aut quo loco habenda sint, nulli non nisi vehementer rudi ac indocto patent. Atque
ad hæc lectoris animum advertere quid aliud foret quam otio et bonis chartis abuti, insuperque erudito
nostro sæculo ignorantiam exprobrare? Ad meam porro fidem quod attinet, ea cum bono Deo nulla alia
hucusque fuit nec erit, quam ea ipsa, quam adolescentulus adhuc me semper retenturum juratus pro-
misi, scilicet quam sancta Romana et apostolica Ecclesia tenet, quamque sancta Tridentina synodas
Christi fidelibus exposuit. Ab hac fide quidquid discrepat, seu id apud veteres seu apud recentiores exstet
ex animo detestor; quidquid vero cum illa congruit, sive ab antiquis sive a novis scriptoribus traditum
sit, tota mente complector. Sed de his satis. Ad alia nunc enarranda Godefridi nostri opuscula accedo
XVII. Præter publicatas hic homilias edidit Godefridus etiam opusculum De benedictionibus Jacob Pa-
triarchæ, quibus in extremis constitutus futuram filiorum sortem descripsit. Exstat illud in Appendice,
iisdem codicibus depromptum, ex quibus homiliæ exscriptæ sunt, videturque auctor id pro concione
ad discipulos suos dixisse. Ejusdem certissime Godefridi est liber De x oneribus in quadam capita Isiæ,
ex meris homiliis conflatus, quem in Thesauro Anecdotorum (16) sub nomine Irimberti exhibui. Errandi
occasionem ibidem in Dissert. Isagogica, pag. xvi, videre potes. Sed quia nunc mihi exploratissimum
est, etiam omnes illas homilias, quibus hic liber in codice Admontensi pernistus est, non ad Irimbertum,
sed ad Godefridum pertinere, opusculum hoc genuino suo auctori, licet ejus nomen haud præferat, resti-
tuendum est. In quodam codice Tegernseensi reperimus etiam epistolam Godefridi ad O. quondam mona-
chum suum, quem rogat, ut sibi Josephi opus, excidium Jerosolymorum, et celebratum Romæ Vespasiani
et Titi triumphum aliosque melioris notæ libros exscribendos mittat. Hanc in tomo V, vel VI, Thesauri
evulgabimus. Etsi enim non desint, qui veteres hujusmodi lacinias, stylo præsertim duriori pertextas,
luce indignas existiment, nobis tamen pro amplificanda magnorum in Ecclesia Catholica virorum gloria
et memoria laborantibus longe aliud videtur. Finio dissertatiunculam, eamque verbis eruditi et in hoc
studiorum genere versatissimi Jacobi Gretseri concludo (17). Tu, mi lector, non ad verba, sed ad rem
attende. Verba vilia sunt, sed quæ sub verbis latent, grandia. Putamen esui non est, sed dulcis nucleus. Hæ-
retici, nominatim Illyricus in Catalog), et qui posteris annis catalogum Illyrici duplo, si non triplo aut
quadruplo duxerunt, quidquid rhythmorum et versiculorum in quibuscunque angulis contra Catholicos et
papam reperiunt, id studiosissime in publicum extundunt, eoque ipso sunt satis elegantes et concinni rhythmi,
quod papam, clericos, monachos, moniales ritusque Ecclesiæ perstringunt, vellicant et lacerant. Cur nos
simili diligentia non promeremus in lucem, quæ olim pro gloria sanctorum a melioribus quam eloquentioribus
hominibus exarata sunt?

(16) Tom. I., p. 1.

(17) Observ. in Div. Eystet. lib. 11, p. 316.

« PreviousContinue »