Page images
PDF
EPUB

cundum exi

suetudinis.

quadragesimo quinto : « Dedit illi Dominus fungi sacerdotio et habere laudem, et glorificare populum in nomine ipsius » etc. Et dicit: In ordine, quia illud maxime debet fieri ordinate; primae ad Corinthios decimo quarto 2: « Omnia honeste et secundum ordinem fiant in vobis.». Tunc autem recte servatur ordo, quando mens sacerdotis digne assistit conspectui divino; et ideo dicit: In ordine, secundum quod de Christo dicitur ad Hebraeos nono, quod <«< introivit in caelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis >>.

14. (Vers. 9.). Insinuat etiam eam debitam secunSecundo, se- dum exigentiam consuetudinis, cum dicit: Secungentiam con- dum consuetudinem sacerdotii sorte exiit, ut incensum poneret. Haec enim consuetudo, ut non usurpatione, sed sorte vel electione pontifex introiret, est recta; quia dicitur ad Hebraeos quinto: « Nec quisquam sibi sumit honorem » etc. Quocontra dicitur de Ozia secundi Paralipomenon vigesimo șexto, quod volens incensum ponere, percussus est lepra ; et filii Core consumti sunt igne, Numerorum decimo sexto. Hic autem sorte exiit; unde illud Sapientiae tertio: « Dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo Dei acceptissima ». Exit, inquam, ut poneret incensum, ingressus in templum Domini; Levitici decimo sexto: «Assumto thuribulo, hauriens manu incensum, ultra velum intrabit in sancta, ut, positis super ignem aromatibus, vapor operiat oraculum, quod est super testimonium, et non moriatur ».

condum assi

15. (Vers. 10.). Tertio insinuat eam debito modo Tertio, se- factam propter assistentiam multitudinis, cum dicit: stentiam mul-Et omnis multitudo populi eral foris, orans hora titudinis. incensi. Omnes debebant assistere et pariter orare,

secundum quod dicitur Actuum primo 5: » Omnes erant perseverantes unanimiter in oratione ». Et foris stabant propter reverentiam, secundum quod ille publicanus; Lucae decimo octavo: « Publicanus, a longe stans, non audebat» etc. Et hoc hora incensi, quia illa erat hora apta; secundi Machabaeorum primo: «Orationem faciebant omnes sacerdotes, dum consummaretur sacrificium »; in quo significa

tur, quod omnis nostra oratio debet offerri per Christum, qui «<exauditur in omnibus pro sua reverentia», ad Hebraeos quinto.

Angeli tri

scripta.

bilis.

16. (Vers. 11.). Apparuit autem illi Ange- Apparitio lus etc. Tangitur hic secundo apparitio caelestis pliciter denuntii, et hoc ut venerabilis, ut admirabilis et ut terribilis. Ostenditur autem venerabilis in situ; Ut venera propter quod dicit: Apparuit autem illi Angelus Domini, stans a dextris altaris incensi, qui scilicet erat locus magnae reverentiae; unde, Levitici decimo, interfecti sunt Nadab et Abiu propter loci irreverentiam; et statim subditur: « Sanctificabor in his qui appropinquant mihi ». Et a dextris stabat, ut significetur, quod de caelestibus civibus erat; Proverbiorum tertio: « Longitudo dierum in dextera eius »; et in Psalmo: « Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis ». Et ideo stabat, non sedebat, ut ostendatur, quod nuntius erat; unde infra dicit: Ego sum Gabriel, qui assisto ante Deum ».

bilis.

17. (Vers. 12.). Ostenditur admirabilis in aspe- Ut admiractu; et propterea dicit: Et Zacharias turbatus est videns, scilicet ex admiratione; Esther decimo quinto ": « Vidi te, domine, quasi Angelum Dei, et turbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim es mirabilis, domine, et facies tua plena gratiarum ». Aspectus namque angelicus carnalibus admirabilis est, quia insolitus; unde Angelus ad Manue, ludicum decimo tertio: «< Cur quaeris nomen meum, quod est mirabile »?

lis.

18. Ostenditur terribilis ex occursu; et pro- Ut terribi pterea dicit: Et timor irruit super eum, in quo significatur vehementia timoris, sicut Danielis decimo : « Vidi autem ego Daniel solus visionem. Porro viri, qui erant mecum, non viderunt, sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum; ego autem relictus solus vidi visionem grandem hanc, et non remansit in me fortitudo ». Adhuc Angeli terribiles apparebant, quia nondum erant nobis reconciliati; unde superiores nobis erant et ut superiores apparebant, et ideo timorem incutiebant; Ambrosius 9: << Solemus turbari et a sensu nostro alienari, quando praestringimur superioris potestatis occursu ».

1 Vers. 19. Theophylact., in Luc. 4, 8: Coram Deo mundi soli sacerdotio funguntur, ab impuris autem avertit Deus faciem suam.

2 Vers. 40.

[ocr errors]
[ocr errors]

› Vers. 24. 4 Vers. 4. Quatuor seqq. loci sunt II. Paralip. 26, 19; Num. 46, 35; Sap. 3, 14. et Lev. 16, 12. seq. Beda, in Luc. 1, 9: « Non nova nunc sorte lectus est, cum incensum esset adolendum, sed prisca tunc sorte praeelectus, cum primo ex ordine sui pontificatus in vicem Abia succederet ». Zachariam fuisse summum pontificem, docent etiam Ambros. et Theophylact., in hunc loc., nec non August., in loan. Evang. tr. 49. n. 27; alii econtra volunt, ipsum fuisse sacerdotem communem, ideoque hic dici sorte exit; summus enim pontifex erat extra, immo supra omnem sortem, ac quandocumque volebat ministrabat templo. Cfr. Lyranus, in hunc loc.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

• Vers. 2. et 3. Subinde allegantur Prov. 3, 16; Ps. 109, 1. et Luc. 1, 19. Ambros., I. in Luc. n. 28: Apparuit autem a dextris altaris incensi, quia divinae insigne misericordiae deferebat; Dominus enim a dextris est mihi, ne commovear [Ps. 15, 8.], et alibi [Ps. 120, 5.]: Dominus protectio tua super manum dextrae tuae. Atque utinam nobis quoque adolentibus altaria, sacrificium deferentibus assistat Angelus, immo praebeat se videndum etc. Cfr. Beda, in hunc loc. 7 Vers. 16. seq. Sequitur ludic. 13, 18.

8 Vers. 7. seq.

9 Libr. 1. in Luc. n. 28: « Perturbamur enim et a nostro alienamur affectu, quando praestringimur alicuius superioris potestatis occursu». Pro sensu etiam H affectu, et pro praestringimur H perstringimur, alii codd. constringimur. — Superius pro Adhuc, quod, teste Forcellini, sumitur interdum pro praeterea, Vat. Ad haec.

conceptus

tativa.

19. (Vers. 13.). Ait autem ad illum Angelus. Denuntiatio Tangitur hic tertio denuntiatio conceptus futuri, tripliciter ut confortativa irascibilis, ut instructiva rationalis descripta. et ut consolativa concupiscibilis 1. Ostenditur conUt confor- fortativa in hoc quod dicit: Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua. Si Deus exaudit homines, tunc sperandum est in ipso, et ideo confitendum, non formidandum; Genesis decimo quinto 2: « Noli timere, Abram; ego protector tuus sum». Et quod omnino sit exaudita, signum est missio nuntii; Tobiae tertio: «< In illo tempore exauditae sunt preces amborum. Et missus est Angelus Raphael » etc. Simile dixit Angelus Danieli decimo: «Noli metuere, Daniel, quia ex die primo, quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt verba tua ». 20. Describitur instructiva, unde praenuntiat Ut instru- prolem et praedicit nomen. Et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium, et vocabis nomen eius Ioannem ; pariet, inquam, tibi, quia de te et ad tuam consolationem, iuxta quod promissum est Abrahae Genesis decimo quinto : « Qui egredietur de utero tuo, ipsum habebis heredem ». Et subiungit nomen ipsius, secundum illud Isaiae quadragesimo nono, quod dicitur in persona ipsius Ioannis: «Dominus ab utero vocavit me, de ventre matris meae recordatus est nominis mei ».

ctiva.

tiva.

[ocr errors]

21. (Vers. 14.). Describitur postremo ut consoUt consola- lativa in hoc quod dicitur: Et erit tibi gaudium et exsultatio; Proverbiorum vigesimo tertio : « Exsultat gaudio pater iusti», id est Zacharias, pater Ioannis; et << qui sapientem genuit filium laetabitur in eo », quia Proverbiorum decimo: «< Filius sapiens laetificat patrem ». Nec erit illud gaudium singulare, sed commune. Et propterea dicit: Multi in nativitate eius gaudebunt; Proverbiorum vigesimo nono: « In multitudine iustorum laetabitur vulgus »; Ieremiae trigesimo tertio: « Erit mihi in nomen et in gaudium et in laudem et in exsultationem cunctis gentibus terrae ». Ambrosius 5: «Habet Sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia commune bonum est. Iustitia enim communis est virtus ». << Exsultate ergo iusti in Domino, rectos decet collaudatio ».

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

6

bri 2.

rogativa.

22. (Vers. 15.). Erit enim magnus coram Do-Divisio mem mino. Supra notificata est denuntiatio angelica quantum ad circumstantias adiacentes ex parte sui; hic notificatur quantum ad circumstantias ex parte promissi. Commendatur enim filius nasciturus in tribus, Triplex praescilicet in vita, gratia et doctrina. Et primum respicit actum, secundum respicit affectum, tertium respicit intellectum; primum, ibi: Erit magnus coram Domino; secundum, ibi: Et Spiritu sancto replebitur; tertium, ibi: Et multos filiorum Israel etc.

[ocr errors]

mendatur

23. Nasciturum igitur filium, quem patris dixit In vita comesse gaudium, primo commendat in vita quantum dupliciter. ad existentiam virtutis et quantum ad evidentiam sanctitatis. Existentiam virtutis tangit, cum dicit: De primo. Erit magnus coram Domino, sicut Iob primo 8: <«< Erat vir ille magnus inter omnes Orientales », non inter peccatores, qui sunt magni in conspectu hominum, sed inter instos, ita ut in eius ortu possit dici illud infra septimo: «Propheta magnus surrexit in nobis » etc. Vere magnus Propheta, quia secundum laudem Salvatoris, Matthaei undecimo, ipse Propheta, « et plus quam Propheta », et adeo magnus, ut dicat ibidem Salvator: « Inter natos mulierum »> etc.

24. Evidentiam sanctitatis tangit in hoc quod De secundo. dicit: Et vinum et siceram non bibet; in quo designatur vitae austeritas, quae signum est sanctitatis interioris, secundum illud ad Galatas quinto : « Qui autem sunt Christi carnem suam crucifixerunt » etc. Per ista autem duo excludit omnem potum, qui potest inebriare. << Decet enim vas caelesti gratiae mancipatum a saeculi illecebris abstinere »; unde dicitur Aaron et filiis eius Levitici decimo: « Vinum et omne, quod inebriare potest, non bibetis, quando intrabitis tabernaculum testimonii, ne moriamini ». Hoc etiam prohibebatur Nazaraeis a tempore consecrationis suae, Numerorum sexto. Magnum erat hoc in beato Ioanne, ut cum multa innocentia esset tanta abstinentia. 25. Secundo commendatur in gratia quantum Item, in graad consummationem et accelerationem. Propter con- datur duplisummationem dicit: Spiritu sancto replebitur, ut

de ipso possit dici illud Ecclesiastici decimo quinto 10:

9. et 11. Superius pro existentiam virtutis, quod in A secunda manus posuit, alii codd. et edd. existentiam veritatis. B. Albert., Postilla super Luc. 1, 15: Hic tangit, qualis futurus erat in vita et ad Deum. Et tangit tria: qualis sit futurus quantitate virtutis, qualis austeritate victus et conversationis, et qualis in mente et in miraculis. De primo autem dicit duo: quantitatem scilicet virtutis et sinceritatem veritatis. De primo dicit: Erit enim magnus, non quantitate molis, sed quantitate virtutis... Sic ergo erat magnus sincera et vera magnitudine virtutis, quae est, quando sic est coram Domino etc. 9 Vers. 24. Sequuntur verba Bedae, I. in Luc. 1, 15: Decet etc.; Lev. 10, 9. et Num. 6, 2. seq.

19.

[ocr errors]

10 Vers. 5. Duo seqq. loci sunt Sap. 1, 7. et Eph. 3, Auctor libri de Spiritu et anima (inter opera August.), c. 27: Animam tamen hominis, id est mentem, nulla creatura iuxta substantiam implere potest, nisi sola Trinitas. Cfr. tom. II. pag. 226, nota 3.

tia commen

citer.

De primo. << Et implebit eum Spiritu sapientiae et intelle

ctus» etc. Solus enim Spiritus sanctus replet animae capacitatem, secundum illud Sapientiae primo: << Spiritus Domini replevit orbem terrarum ». Et hoc est, quod orabat Apostolus, ad Ephesios tertio: «< Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei ».

26. Propter accelerationem dicit: Adhuc ex utero De secundo. matris suae. In cuius rei testimonium dicitur infra eodem 1: «< Exsultavit in gaudio infans in utero meo ». Unde Ambrosius: « Nondum erat in eo spiritus vitae, et iam erat spiritus gratiae »; non, inquam, erat secundum apparentiam, erat tamen spiritus vitalis secundum existentiam. Simile praecessit in leremia, primo: « Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te».

27. (Vers. 16.). Tertio commendat eum in doItem, in do- ctrina quantum ad efficaciam utilitatis et quantum mendatur ad eminentiam auctoritatis. Propter utilitatis effiDe primo. caciam dicit: Et multos filiorum Israel convertet

ctrina com

dupliciter.

ad Dominum Deum ipsorum. Et hoc est maxima utilitas; lacobi ultimo 2: «<< Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam eius a morte et operiet multitudinem peccatorum ». Hoc est quod maxime Dominus petit, ut ad se convertantur; Zachariae primo: « Convertimini ad me, ait Dominus exercituum, et ego convertar ad vos, dicit Dominus exercituum ». Convertimini ad me, per poenitentiam scilicet, et ego convertar ad vos, per indulgentiam; Ieremiae tertio: « Convertimini, filii revertentes, et sanabo aversiones vestras >>.

28. (Vers. 17.). Propter excellentiam auctoriDe secundo. tatis subdit: Et praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Spiritus et virtus Eliae describitur Ecclesiastici quadragesimo octavo 3: << Surrexit Elias quasi ignis, et verbum ipsius sicut facula ardebat »; et de Ioanne dicitur Ioannis quinto: « Ille erat lucerna ardens et lucens »: et ideo propter nimiam conformitatem dicitur Elias; Matthaei undecimo: « Et si vultis recipere, ipse est Elias »; et etiam decimo septimo: « Elias iam venit » etc. Et subditur exsecutio auctoritatis in hoc quod dicitur: Ut convertat corda patrum in filios, id est intelligentiam Patriarcharum in imitatores ipsorum. Beda 4: « Corda patrum in filios convertit, dum spiritualem Sanctorum intelligentiam populis praedicando infundit ». Hoc praedictum erat de Elia Malachiae ultimo: « Ecce, mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis. Et convertet cor patrum in filios, et cor filiorum ad patres eorum, ne

forte veniam et percutiam terram anathemate ». Et ut per omnia ostendatur conformis Eliae, subdit: Et incredulos ad prudentiam iustorum, id est ad fidem, quae est ipsorum prudentia, per quam credunt se iustificari; ad Romanos tertio 5: «Arbitramur, hominem iustificari per fidem sine operibus Legis »; unde Habacuc secundo : « Qui incredulus est non erit recta anima eius in semetipso, iustus autem in fide sua vivet». Et quia haec conversio praeparabat ad Christi adventum suscipiendum, ideo addit: Parare Domino plebem perfectam. Sic enim de ipso fuerat praedictum Isaiae quadragesimo: « Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite in solitudine semitas Dei nostri ». Quando semita recta est, tunc facit perfectum; Proverbiorum quarto: «<lustorum autem semita, quasi lux splendens, procedit et crescit usque ad perfectam diem »; Ioannes autem quasi lucerna lucebat et manuducebat populum ad videndam lucem veram et perfectam. Auctoritas igitur loannis et officium erat praecurrere et praenuntiare Christum; unde de ipso intelligitur illud Malachiae tertio : « Ecce, ego mitto Angelum meum,

et praeparabit viam ante faciem meam ». Unde prae- Figura huius. dicatio eius praefigurata fuit in praedicatione Moysi Exodi decimo nono: « Estote parati in diem tertium », ut accipiamus diem pro anno, quia tertio anno post praedicationem loannis Christus aperte praedicavit. Sic exorsus est Samuel primi Regum septimo: « Praeparate corda vestra Domino » etc.; sic et omnis praedicator; unde Beda: « Qui fidem et opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat » ?

[blocks in formation]
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small]
[blocks in formation]

de auctori

quoad duo.

1

git rationem dubitandi: Ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis; et ita impotestas est ex parte utriusque parentis, et ita iam non est tempus generandi, sed potius, secundum illud Ecclesiastae tertio 1, « tempus est longe fieri ab amplexibus»; et ideo dubitabat et haesitabat. At non sic Abraham, de quo ad Romanos quarto: «Non est infirmatus in fide neque consideravit corpus suum emortuum, cum fere centum annorum esset, et emortuam vulvam Sarae. In repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, plenissime sciens, quia, quaecumque promisit, Deus potens est et facere». Unde Abraham credidit, quia consideravit divinam potentiam; sed Zacharias haesitavit, quia consideravit humanam impotentiam 2. In quo instruimur, quod in miraculis aspiciendum est ad causas superiores.

31. (Vers. 19.). Et respondens Angelus etc. Secundo, Hic notatur nuntii auctoritas quantum ad virtutem tate nuntii contemplativam et quantum ad administrativam. Primo. Quantum ad contemplativam dicit: Ego sum Gabriel, qui asto ante Deum; Danielis septimo : « Decies millies centena millia assistebant ei»; et inter hos erat Gabriel. Et ideo tertii Regum decimo dixit regina Saba in figura Salomoni: « Beati viri tui, et beati servi tui hi, qui stant coram te et audiunt sapientiam tuam ». Hoc vidit Michaeas, tertii Regum ultimo: «< Vidi, inquit, Dominum sedentem super solium suum et omnem exercitum caeli assistentem ei a dextris et a sinistris ». Notatur ergo dignitas in assistendo, et notatur etiam in hoc auctoritas in deSecundo. nuntiando. - Quantum ad ministerium missionis di

cit: Et missus sum loqui ad te et haec tibi evangelizare. Unde de numero illorum erat, de quibus

1 Vers. 5. Sequitur Rom. 4, 19. seqq. Beda, I. in Luc. 1, 18: Ob altitudinem promissorum haesitans signum, quo credere valeat, inquirit, cui sola Angeli visio vel allocutio pro signo sufficerc debuerat.

2 Fide BCE substituimus impotentiam pro polentiam; Vat. vocibus consideravit humanam interserit solum.

8 Vers. 40.

19.

[ocr errors]
[ocr errors][merged small]
[ocr errors]

22, * Vers. 14. Sequitur Dan. 9, 21. seq. Beda, I. in Luc. 4, 49: Ubi notandum, quod Angelus se et ante Deum astare et ad evangelizandum Zachariae missum esse testatur; quia et cum ad nos veniunt Angeli, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur et assistunt, quia, etsi circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia, quolibet missi veniunt, intra ipsum currunt. Cfr. tom. VI. pag. 157, nota 4.

5 Vers. 13. Subinde allegatur III. Reg. 1, 42.

[ocr errors]
[ocr errors]

Hie

ad Hebraeos primo: « Nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi» etc.; missus, inquam, et loqui et evangelizare. In loquela enim est intelligenda expressio veritatis; Danielis nono: Ecce, vir Gabriel, quem videram in visione a principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini et docuit me et locutus est mihi ». In evangelizatione vero intelligenda est denuntiatio bonitatis. Evangelium enim est bona nuntiatio; Zachariae primo 5: « Et respondit Dominus Angelo, qui loquebatur in me verba bona, verba consolatoria ». Unde debebat ei dicere illud tertii Regum primo: Ingredere, quia vir fortis es et bona annuntians ». Gabriel enim fortitudo Dei interpretatur, et ideo missus fuit confortare pavidum sacerdotem.

[ocr errors]
[ocr errors]

auctoritatis

gno.

tione.

32. (Vers. 20.). Et ecce, eris tacens etc. Hic Tertio de tangitur signum auctoritatis, et dat sigrum poena- signo. litatis propter vitium incredulitatis. Praemittit ergo De ipso sitaciturnitatis signum usque ad tempus statutum, usque in diem, quo haec fiant; ut sic posset dicere illud Psalmi : « Ego autem tanquam surdus non audiebam, et sicut mutus non aperiens» etc. Nec mi- Notandum. rum, si mutus factus est propter incredulitatem propriam, cum Ezechielem mutum fecerit incredulitas aliena; Ezechielis tertio: « Eris mutus nec quasi vir obiurgans, quia domus exasperans est ». Et ideo De eius rasubdit rationem taciturnitatis, vitium scilicet incredulitatis: Pro eo quod non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo. Econtra dicitur infra eodem de Maria : « Beata, quae credidisti, quoniam perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino». Ante poenam non credidit, sed post, quia, sicut dicitur Isaiae vigesimo octavo, « tantummodo vexatio intellectum dabit auditui ». Non ergo contemnenda sunt verba nuntiorum Dei, quia Deus incredulos punit; Exodi vigesimo tertio: « Ecce, ego mitto Angelum »; et sequitur: «< Observa eum et audi vocem eius, nec contemnendum putes, quia non dimittet, cum peccaveris »; ad Hebraeos secundo: «Si enim qui per Angelos dictus est sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobe

7

[ocr errors]

ron., Comment. in Dan. 8, 46. seq.: Gabriel enim in linguam nostram vertitur fortitudo, vel robustus Dei. Cfr. Gregor., II. Homil. in Evang. homil. 34. n. 9. Respiciuntur verba Bernard., Homil. 1. super Missus est, n. 2, in quibus dicitur, ideo Gabrielem missum fuisse ad B. Mariam Virg., « quia virginem natura pavidam... confortare deberet ». Vide tom. V. pag. 62, notam 4. et pag. 435, notam 1.

[ocr errors]

• Psalm. 37, 14. Sequitur Ezech. 3, 26. Theophylact., in Luc. 1, 18: Igitur quia discredis, ego te facio surdum, et loqui non poteris. Merito autem duo haec passus est... quia enim non obedierat, condemnatur, ut surdus sit, et quia contradixerat, ut sileat. Beda, I. in Luc. 4, 48: Unde meritum diffidentiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas eadem et signum fidei, quod quaesivit, et infidelitatis esset poena, quam meruit.

[ocr errors][merged small]

de evidentia

duo.

dientia accepit iustam mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? Quae cum initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in nos confirmata est, contestante Deo signis et portentis et variis virtutibus et Spiritus sancti distributionibus secundum suam voluntatem ». Et ideo non est locus incredulitatis.

33. (Vers. 21.). Et erat plebs etc. Hic tangitur Quarto, quarto evidentia signi propter praesentiam multisigni quoad tudinis et absentiam sermonis. Praesentiam mulDe primo. titudinis exspectantis et admirantis tangit dicens: Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabantur, quod tardaret in templo. Ad populum enim pertinet exspectare; unde Moyses, cum ascenderet in montem, dixit senioribus, Exodi vigesimo quarto 2: Exspectate hic, donec revertamur ad vos», quia, secundum quod dicitur Threnorum tertio, « bonum est praestolari cum silentio salutare Dei ». Plebis etiam est admirari divina secreta, non perscrutari; Ecclesiastici undecimo dicitur de iusto, et potest exponi de Zacharia: « Oculus Dei respexit illum in bono et erexit illum ab humilitate ipsius, et exaltavit caput, et mirati sunt in illo multi ».

[ocr errors]

34. (Vers. 22.). Quantum ad absentiam sermoDe secundo. nis subdit: Egressus autem non poterat loqui ad Notandum. illos. Hoc enim solet accidere his qui elevantur in apicem contemplationis; Exodi quarto: « Ex quo locutus es ad servum tuum, impeditioris et tardioris linguae sum »; et Danielis decimo: « Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil in me remansit virium; et quomodo poterit servus Domini mei eloqui cum Domino meo? Nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur ». Et ideo ex hoc tanquam ex signo venerunt in notitiam veritatis. Propter quod sequitur: Et cognoverunt, quod visionem vidisset in templo, et ita, quod esset verus Propheta, sicut Samuel, de

[blocks in formation]

5 Libr. I. in Luc. n. 41: « Remansit ergo mutus Zacharias et erat innuens illis. Quid est nutus, nisi quidam sine verbo corporalis actus, indicare moliens, nec exprimens voluntatem » etc. Locum hunc Glossa ordinaria exhibet, ut nostri codd., addens tamen indicare post actus. Quae adduntur: in signum etc., insinuantur ab Origene, Homil. 5. in Lucam, et etiam ab Ambrosio, loc. cit. n. 40-42. Euthymius Zigabenus (saeculo XII.), in Luc. 1, 22: Significabat autem silentium sacerdotis senis veteris sacerdotii cultusque taciturnitatem. Sequitur Matth. 11, 43. Verba Chrysostomi in Homil. 16. ex variis in Matthaeum locis (ed. Veneta 1583), in Decollat. Ioan. Bapt. in illud Matth. 44, 3: Herodes tenuit Ioannem etc. Inferius pro debebat AC D debet.

[ocr errors]

quo primi Regum tertio : « Cognovit universus Israel a Dan usque Bersabee, quod fidelis Samuel Propheta esset Domini ». - Ad perfectam autem signi evidentiam notatur loquendi impossibilitas et diuturnitas, in hoc quod addit: Et ipse erat innuens illis et per mansit mutus. Ambrosius 5: « Sine voce corporales actus moliens nec exprimens voluntatem », permansit mutus, in signum, quod in adventu Christi si- Notandum. lentium debebat imponi sacerdotio legali; Matthaei undecimo: «< Lex et Prophetae usque ad Ioannem prophetaverunt ». Ideo dicit Chrysostomus de Ioanne, quod est « Apostolorum vox, silentium Prophetarum » .

Quarto describitur promissionis impletio quadrupliciter.

35. Et factum est, ut impleti sunt etc. Descripsit supra praecursoris conceptionem quantum ad parentum conditionem, angelicam denuntiationem et denuntiationis confirmationem; hic postremo describit quantum ad denuntiationis consummationem sive impletionem. Circa quod quatuor nobis breviter explicantur, scilicet mutua cohabitatio, fecunda conceptio, verecunda occultatio et laetabunda exsultatio. Primum respicit legem coniugii; secundum, virtutem miraculi; tertium, recordationem praecedentis opprobrii; quartum, recognitionem praesentis beneficii.

6

mutua coha

36. (Vers. 23.). Insinuatur ergo primo mutua Primo, de cohabitatio, cum dicit: Et factum est, ut impleti bitatione. sunt dies officii eius, abiit in domum suam, scilicet ad cohabitandum et reddendum debitum uxori; unde Chrysostomus dicit, quod eadem nocte filium genuit; hoc autem fecit coniugii lege; primae ad Corinthios septimo: «Nolite fraudare invicem nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum revertimini in id ipsum ». Et ideo, quamdiu Zacharias dies officii implebat, ad uxorem non accedebat; Exodi decimo nono: « Sacerdotes, qui acce

* Ed. Operum Chrysost., Venetiis 1583, continet diversas homilias in loca quaedam sancti Lucae etc., inter quas primus sermo est de Nativitate sancti Joannis Baptistae. In ipso dicitur, quod apparitio Angeli etc., facta sit « ante primum annum imperii Tiberii Caesaris, mense Septembri, octavo Calendas Octobris [24 Sept.], incipiente luna undecima... et inventum est ipsa die octava calendarum Octobrium esse aequinoctium, in quo est inchoatio noctis maior quam lucis; illum enim oportet crescere, inquit [Ioan. 3, 30.], me autem minui. Minorata autem fuerat lux a tenebris, cum ludaei secundum Legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant, in qua et Ioannes conceptus est » etc. (Cfr. Beda, 1. in Luc. 4, 24, qui haec sub nomine Chrysostomi affert, et Glossa ordinaria). Haec verba Card. Hugo, in Luc. 1, 25. sic explicat: « Ex hoc elicitur, quod decima dies Septembris fuit ultima dies administrationis Zachariae, qua completa, in ipsa vespera decimae diei rediit Zacharias in domum suam, et in ipsa nocte... et ita undecima Juna conceptus est loannes Baptista in ieiunio scenopegiae ». B. Albert., Postilla in Luc. 1, 23, vero dicit: Nec credo, quod statim abierit; sed de templo abiens et de ministratione ivit celebrare festum tabernaculorum, quod ultimis septem diebus Septembris celebrabatur etc. Subinde allegantur I. Cor. 7, 5; Exod. 19, 22. et II. Reg. 6, 7. seq. (de quo vide tom. IV. pag. 210, notam 1.)

« PreviousContinue »