Page images
PDF
EPUB

Deo commendant. Sed nec eas consecrari velim aut benedici, velut sacrum aliquod futurae sint prae aliis vestibus, nisi generali illa benedictione, qua per verbum et orationem omnis bona creatura Dei sanctificari docetur, alioqui mera superstitio et impietas est per abominationis pontifices introducta, sicut et alia,

De Commmunione populi.

Haec de Missa et officio ministri seu Episcopi dixerimus, nunc de ritu communicandi populi dicemus, cuius gratia potissimum coena ista Domini instituta est et eo nomine vocatur. Ut enim longe absurdissimum est, ministrum verbi sic desipere, ut verbum publico ministerio pronunciet, ubi nullus est auditor, et sibi soli inter saxa et ligna aut sub divo clamet, ita perversissimum est, si ministri publicam coenam Domini parent et ornent, ubi nulli sint hospites, qui edant et bibant, et ipsi soli, qui aliis ministrare debent, in vacua mensa et aula comedant et bibant. Quare si vere Christi institutum amplecti volumus, nulla debet Missa privata relinqui in ecclesia, nisi toleretur et hic vel1) infirmitas ad tempus.

[ocr errors]

Hic autem servandus est ritus, qui in baptismo servatur, nempe, ut Episcopo primum significetur, qui futuri sint communicantes, petantque ipsi coena Domini communicari, ut eorum et nomina et vitam cognoscere queat, deinde petentes non admittat, nisi rationem fidei suae reddiderint, et interrogati responderint, an intelligant, quid sit coena Domini, quid praestet, quo usu illa velint potiri.

Scilicet, si poterint verba benedictionis memoriter recitare, et exponere, sese ideo venire, quod conscientia peccati, aut timore mortis, aut alio malo tentationis carnis, mundi, diaboli vexati esuriant et sitiant verbum et signum gratiae et salutis ab ipso Domino per ministerium Episcopi, quo solentur et

1) In ed. Ien, deest: vel,

confortentur, quale Christus inaestimabili caritate dederit et instituerit hac coena, cum diceret: Accipite et comedite etc.

Arbitror autem hanc interrogationem seu explorationem sufficere, si semel in anno fiat cum eo, qui petit communicari. Quin poterit tam intelligens esse, qui petit, ut vel semel in tota vita vel prorsus nunquam interrogetur. Nam hoc ritu illud cavere volumus, ne irruant ad coenam Domini digni et indigni, sicut hactenus vidimus fieri sub Romana ecclesia, ubi nihil quaesitum est aliud, quam communicari, de fide, de solatio et de toto usu et fructu Coenae prorsus ne mentio quidem aut cogitatio fuit; quin et ipsa verba benedictionis, scilicet ipsum panem vitae, absconderunt, ingenti studio, imo summo furore id agentes, ut communicantes opus operarentur bonum sua dignitate, non autem fidem alerent et roborarent Christi bonitate. Nos autem eos, qui respondere non poterunt 1) iuxta praedicta, prorsus exclusos et alienos volumus ab istius Coenae communione, tanquam veste nuptiali carentes.

Deinde, ubi Episcopus viderit eos intelligere haec omnia, etiam hoc observabit, an vita et moribus eam fidem et intelligentiam probent. Nam et Satan haec omnia et intelligit et loqui potest. Hoc est, si viderit aliquem scortatorem, adulterum, ebrium, lusorem, usurarium, maledicum, aut alio crimine manifesto infamem, prorsus ab hac Coena excludat, nisi manifesto argumento vitam sese mutasse testatus fuerit. Nam illis, qui aliquando labuntur et redeunt dolentque de lapsu, Coena ista non solum negari non debet, quin propter eos ipsos maxime institutam esse nosse oportet, ut reficiantur et roborentur, in multis enim offendimus omnes, et onera invicem portamus, dum et mutuo2) nos oneramus. De illis enim contemptoribus lo

1) In ed. orig.: poterint. 2) In ed. Ien.: et dum

mutuo.

quor, qui inverecunde et sine timore peccant, magnifica nihilo minus de Evangelio iactant.

Deinde ubi Missa celebratur, convenit, ut.communicaturi seorsum uno loco et una turba constent. Ad hoc enim repertum est altare, repertus est et chorus. Non quod apud Deum aliquid sit, hic vel hic stetisse, aut quidquam fidei hinc accedat, sed quod oporteat eos palam videri et nosci tam ab iis, qui communicant, quam ab iis, qui non communicant, quo deinde eorum vita quoque melius videri et probari et prodi possit. Nam huius communio Coenae est pars confessionis, qua coram Deo, angelis et hominibus sese confitentur esse Christianos. Ideo curandum, ne velut furtim auferant Coenam, et deinde inter alios mixti ignorentur, an bene vel male vivant. Quanquam ne hic quidem legem figere velim, sed id solum monstrare, quod honestum ac decorum sit a Christianis liberis libere praestari.

De confessione vero privata ante communionem sentio, sicut hactenus docui, esse eam scilicet nec necessariam, nec exigendam, utilem tamen et non contemnendam, quando nec ipsam Coenam Dominus necessario exegerit aut lege firmaverit, sed cuique liberam1) permiserit dicens: Quotiescunque haec feceritis etc.

So

Sic de praeparatione ad Coenam hanc sapimus, ut liberum sit ieiunio et orationibus sese componere. Sobrios certe oportet adesse et sedulos ac diligentes, ut maxime nihil ieiunes aut parum ores. brietatem vero dico non illam superstitiosam Papistarum, sed ne crapula ructues et distento ventre pigrescas. Nam optima praeparatio est (ut dixi) anima, peccatis, morte, tentationibus agitata, esuriens et sitiens medelam et robur. Verum quidquid est harum rerum, ad Episcopum pertinet, ut populum doceat.

Id nunc reliquum est, an utramque speciem, ut vocant, populo ministrari oporteat? Hic sic dico, postquam Evangelium nunc biennio toto apud

1) In ed. orig.: liberum.

nos inculcatum est, satis simul indultum et donatum est infirmitati, deinceps agendum est iuxta illud Pauli. Qui ignorat, ignoret, nec enim refert, si neutram speciem accipiant denuo, qui Evangelium tanto tempore non cognoverunt, ne forte perpetua infirmitatis tolerantia pertinaciam alat et adversus Evangelium praescribat. Quare simpliciter iuxta institutum Christi utraque species et petatur, et ministretur. Qui hoc noluerint, sinantur sibi, et nihil ministretur ipsis. Nam hanc Missae formam iis praemonstramus, quibus Evangelium annunciatum et aliqua parte1) cognitum est. Qui vero nondum audierunt nec cognoscere potuerunt, iis nondum quidquam huius rei consuli potest.

Nec quemquam id morari debet, quod Concilium iactant, in quo id rursum licere sanciatur. Nos Christi ius habemus, et Concilia nec morari nec audire volumus, in his, quae manifeste sunt Evangelii. Quin amplius dicimus: Si quo casu Concilium id statueret2) aut permitteret, tunc minime omnium nos velle utraque specie potiri, imo tunc primum in despectum tam Concilii quam statuti ̄sui vellemus aut alterutra 3) tantum aut neutra, et nequaquam utraque potiri, ac plane eos anathema habere, quicunque autoritate talis Concilii vel statuti utraque potirentur 4).

Miraris, et causam quaeris? Audi, si tu nosti panem et vinum a Christo institutum, utrumque scilicet sumendum esse ab omnibus, ut clarissime testantur Evangelia et Paulus, ita ut et ipsi adversarii cogantur id confiteri, nec tamen audes illi credere et fidere, ut ita sumas, audes vero ut sumas, si homines in Concilio suo id statuant, nonne tum praefers homines Christo? Nonne extollis homines peccati super Deum5), qui dicitur et colitur? Nonne plus fidis ") in hominum verba, quam in Dei

1) In ed. Ien.: aliqua ex parte. 2) Ibid.: Concilium propria autoritate id statueret. 3) In ed. orig.: utra. 4) Ibidem: potiretur. 5) In ed. Ien.: supra Deum. 6) Ibid. confidis.

:

verba, imo verbis Dei prorsus diffidis, et solis hominum verbis credis. At quanta est ista abominatio et negatio Dei altissimi? Quae idolatria tum par esse potest tuae tam religiosae obedientiae erga Concilium hominum? Nonne potius millies mori? nonne potius unam aut nullam speciem accipere deberes, quam in tali obedientia tam sacrilega et apostasia fidei accipere?

Desinant itaque iactare Concilia sua, sed primum hoc faciant, restituant sacrilegium divinae gloriae, confiteantur sese Satana magistro prohibuisse unam speciem, sese super1) Deum elevasse, verbum eius damnasse, et tot populos per secula perdidisse, et poenitentiam agant pro hac tyrannide indicibilis crudelitatis et impietatis, et sanciant, nos recte egisse, quod citra, imo contra eorum dogmata utramque speciem docuimus et sumpsimus, nec illorum Concilium exspectavimus, gratiasque agant, quod illorum perditionem et abominationem sequi detrectaverimus.

Postquam haec fecerint, libentes pronique eorum Concilium et statutum adorabimus et amplectemur. Interim dum hoc non faciunt, pergunt vero postulare, ut suam autoritatem praestolemur, nihil audimus, sed pergimus 2) et nos contraria illis et docere et facere, eo maxime, quo scimus eis maxime displicere. Nam hac postulatione diabolica quid postulant, nisi ut eos supra Deum, verba eorum supra verba Dei extollamus, et nobis portenta larvarum suarum pro idolis loco Dei ponamus ? cum velimus nos totum mundum Deo subdi et obnoxium fieri.

Cantica velim etiam nobis esse vernacula quam plurima, quae populus sub Missa cantaret, vel iuxta Gradualia, item iuxta Sanctus et Agnus Dei. Quis enim dubitat, eas olim fuisse voces totius populi, quae nunc solus Chorus cantat vel respondet Episcopo benedicenti? Possent vero ista cantica sic per Episcopum ordinari, ut vel simul post latinas

1) In ed. Ien.: supra Deum. 2) Ibid. pergemus.

« PreviousContinue »