Page images
PDF
EPUB

cum scribendum; si non fit, negliguntur multorum animae, quibus poterat ea opera subveniri, sin minus, praesto est diabolus cum innumeris malevolentissimis linguis, quae inficiunt et pervertunt omnia, ne qua percipiatur inde utilitas. Veruntamen quid lucri faciant, non est obscurum. Posteaquam enim de nobis mentiri coeperunt et voluntates hominum mentiendo retinere conati sunt, Deus suum opus strenue peregit ac fecit, ut ab illis multi deficerent, nobis vero subinde fieret accessio, et ut illi summam ex mendaciis suis acciperent ignominiam, quod facit adhuc in dies.

Non possum non historiam quandam referre. Fuit Vitebergae Doctor quidam missus huc ex Galliis, qui coram nobis aperte dixit, regem suum habere persuasissimum, nullam esse apud nos ecclesiam, non magistratum, non coniugium, sed exerceri vagos concubitus more pecudum, et sumere sibi quemque omnium rerum licentiam. Cedo, qua fronte nos illo die ante tribunal Christi intuebuntur, qui per sua scripta regi et aliis gentibus prodigiosa mendacia pro veris inculcant? Christus, omnium nostrum dominus et iudex optimus, testis est illos mentiri et esse semper mentitos. Eius sententiam cogentur audire, id certo scio. Deus convertat ad poenitentiam, qui converti possunt, ceteros manent perpetua et dira supplicia.

Atque, ut ad rem redeam, cuperem sane verum Concilium videre, quo multis controversiis et multis hominibus consuleretur, non quod nos eo indigeamus. Nostrae enim ecclesiae puro verbo Dei et vero usu sacramentorum ac omnium ordinum et bonorum operum cognitione ita sunt Dei gratia illuminatae et constitutae, ut nostra causa nullam Synodum desideremus, et in eo genere perfectius aliquid de Synodo nobis non polliceamur. Sed videmus non sine gravissimo animi dolore passim in diocoesibus episcoporum plurimas parochias vacuas atque desertas, neque vel episcopis vel Canonicis curae esse, quemadmodum illi miseri homines vivant aut moriantur, pro quorum salute Christus ipse

mortuus est, quem prohibentur tanquam pastorem cum omnibus suis colloquentem audire. Quo magis exhorrescens vehementer metuo, ne Deus aliquando Concilio angelico Europam subiiciat, quod nos omnes funditus perdat, sicut olim Sodomam et Gomorram, quandoquidem adeo temere ipsum per Concilia ludibrio habemus. Praeter haec tam necessaria negotia ecclesiastica infinita et ea non levia etiam in politico statu corrigenda essent. Ibi inter principes et ordines discordia est, ibi usura et avaritia velut diluvium quoddam irruperunt, et plane in locum iuris successerunt petulantia, immodestia, fastus in vestitu, heluationibus, alea, pompis cum omni genere vitiorum et scelerum, inobedientia subditorum, familiae, mercenariorum, omnium opificum, et rusticorum iniquissima in venditionibus aestimatio, et alia innumerabilia ita invaluernnt, ut ne decem quidem Conciliis et viginti contractibus politicis possint emendari. Haec praecipua ecclesiastici politicique status capita, si in Synodo tractarentur, tantum facerent nobis negotii, ut facile interea oblivisceremur ineptiarum de tunicis talaribus, de magnis rasuris capitum, latis cingulis, episcopalibus et Cardinalitiis galeris, baculis et similibus nugis. Rebus ecclesiasticis et civilibus nunc iuxta verbum Dei constitutis satis mature de cibis, vestitu, rasuris et casulis agi posset. Sed si deglutimus camelos et pro his excolamus culices, negligimus trabes, non ferimus festucas, non est, quod Concilium magnopere exspectemus. Quapropter pauca feci capita. Nam alioqui tot a Deo mandata habemus in ecclesia, in magistratu, in rebus domesticis, ut ea nunquam possimus perficere. Quorsum igitur opus est multa praeterea decreta et traditiones condere, praesertim si illa principalia a Deo mandata negligantur, quasi vero illum nostris ineptiis oporteat cedere, propterea quod summa eius mandata pedibus conculcamus. Sed nos premunt nostra peccata neque sinunt Deum nostri misereri, quia non agimus poenitentiam, imo vero omnem impietatem conamur stabilire. O Domine Iesu Christe, celebra

ipse Concilium, et redime tuos per tuum magnificum adventum. De pontifice et eius sectatoribus nulla spes est. Illi te nolunt recipere. Quare adiuva nost pauperes et miseros, qui ad te suspiramus et serio te quaerimus, pro gratia, quam dedisti nobis per sanctum tuum Spiritum, qui tecum et cum Patre vivit ac regnat laudatus in perpetuum. Amen. Prima pars

continet sublimia capita

de divina Maiestate:

I.

Patrem, Filium et Spiritum sanctum in una divina essentia et natura esse tres distinctas personas, attamen unum Deum, qui coelum ac terram creavit.

II.

Patrem a nullo, sed Filium a Patre esse genitum, Spiritum sanctum vero ab utroque proce

dere.

III.

Neque Patrem, neque Spiritum sanctum, sed Filium assumpsisse humanam naturam.

IV.

Filium sic esse incarnatum, ut de Spiritu sancto citra virilem operam sit conceptus et ex pura et sancta virgine Maria natus. Deinde esse passum, mortuum, et sepultum, descendisse ad inferos, resurrexisse a mortuis, ascendisse ad coelos, sedere ad dexteram Dei, venturum esse ad iudicandum vivos et mortuos etc., sicut Apostolorum, Nicenum, item sancti Athanasii Symbolum et nostri Catechismi docent.

De his articulis nulla controversia aut contentio est, cum utrosque utrinque confiteamur. Quare supervacaneum fuerit prolixius de his agere. Secunda pars

complectitur articulos de officio et opere Iesu Christi, aut de nostra redemptione. Hic illud est primum et praecipuum caput, Iesum Christum Deum ac dominum nostrum propter peccata nostra esse traditum, et propter iusti

ficationem nostram resurrexisse, Rom. 4; item illum solum esse agnum Dei, qui tollit peccata mundi, Ioh. 1; et Deum illi iniquitatem omnium nostrum imposuisse, Esa. 63; ad haec: Omnes peccaverunt, iustificantur autem gratis per illius gratiam per redemptionem, quae est in Christo lesu in sanguine ipsius, Rom. 3.

Haec itaque gratia cum apprehendenda sit fide, et eam alioqui nemo vel opere, vel lege, vel merito consequi possit, manifestum et certum est, fide nos iustificari, sicut testatur divus Paulus, Rom. 3: Arbitramur fide iustificari hominem absque operibus legis; item: Ut ipse sit iustus et iustificans eum, qui est ex fide Iesu Christi.

Ab hoc articulo ne tantillum quidem discedere possimus, etiamsi coelum et terra ruant vel omnia de loco moveantur, non enim aliud nomen est sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos. fieri, Act. 4, item Esaiae 59: Eius livore sanati sumus 1).

In hoc autem articulo fundatum est, quicquid adversus Papam, diabolum et mundum docemus. Quare de hoc minime nobis dubitandum est. Alioqui enim actum fuerit in universum, et pontifex cum satana et suis victoriam de nobis reportabit ac triumphabit.

Secundus articulus.

Missa) papistica summa et horribilis abominatio est, quae acerrime cum principali articulo pugnat, tametsi inter ceteras omnes idolatrias papisticas habita est pretiosissima et quaestuosissima. Habebant enim omnes persuasum, eiusmodi sacrificium et opus Missae vel a perditissimo nebulone factum liberare homines a peccatis, tum in hac vita,

1) In folio anno 1541 typis expresso desunt verbo: Ab hoc articulo, usque ad: Eius livore sanati sumus. 2) Ibidem ante vocabulum Missa additum est: Proinde.

tum post hanc vitam in purgatorio. Hoc vero nisi a solo agno Dei fieri non potest, ut supra dictum est. Quare neque de hoc articulo cedere aut aliquid largiri licet. Prior enim articulus id fieri prohibet.

Quod si quis in papistas commodiores inciderit, percontetur sane eos benigne, qua de causa tam mordicus retinere Missam conentur, praesertim cum nihil aliud sit, quam inventum humanum, non institutum divinum. Licet autem traditiones humanas omittere, ut Christus inquit Matth. 15: Sine causa colunt me docentes doctrinas et mandata hominum. Praeterea non habet aliquam necessitatem et absque peccato ac periculo omitti potest.

[ocr errors]

Tertio, sacramentum potest alio modo, longe praestantiori magisque salutari (imo salutari tantum) iuxta institutionem Christi sumi. Quid attinet igitur propter rem commentitiam et nullius momenti mundum in tantam miseriam et discrimen adducere? Erudiantur homines in publicis concionibus, Missam tanquam humanum figmentum sine peccato posse omitti, neque damnari eum, qui illam non curet, cum possit absque Missa et quidem meliori ratione aeternam salutem consequi. Quod si fiat, nihil dubium est, quin per se ipsa in contemptum ventura sit non modo apud stultam plebeculam, verum etiam apud omnes bonos, prudentes et pios. Atque id multo magis eveniret, si audirent esse rem periculosam, sine mandato et voluntate Dei confictam.

Quarto, cum infiniti et detestabiles abusus per totum orbem ex negotiatione Missarum exstiterint, merito aboleri deberent tantum, ut prohiberentur istiusmodi abusus, etiamsi in iis aliquid boni aut commodi inesset. Eo autem magis propter abusus prohibendos abolendae essent, cum non necessariae, inutiles et cum periculo coniunctae sint, omnia autem tum magis necessaria, tum utiliora et certiora sine Missa obtineri possint.

Quinto, Missa itaque nihil aliud est aut esse potest, ut testatur Canon et omnes libri, quam opus hominum vel improbissimorum, quo quis et se et

« PreviousContinue »