Page images
PDF
EPUB

sto donata ad ligandum et solvendum peccata, non solum manifesta et nota peccata, sed etiam occulta, quae solus Deus perspicit, sicut scriptum est: Quis novit, quantum delinquat? Et ipse Paulus Rom. 7 conqueritur, quod carne serviat legi peccati. Non enim est nostrum, sed solius Dei iudicare, quae sint peccata, quanta sint, et quot sint, sicut scriptum est: Ne intres in iudicium cum servo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Et Paulus 1. Cor. 4 ait: Nihil mihi conscius sum, sed non ideo sum iustificatus.

De confessione.

Cum absolutio seu vis clavium in Evangelio per Christum instituta etiam adferat consolationem adversus peccata et malas conscientias, nequaquam debet aboleri in ecclesia, praesertim propter pavidas conscientias, et ut effrenis iuventus examinetur et instituatur in doctrina Christiana. Enumeratio autem delictorum debet unicuique esse libera, ut enumeret ea, quae velit. Quamdiu enim haeremus in carne, non mentiemur, si dixerimus: Sum miser homo plenus peccatorum; Rom. 7: Sentio aliam legem in membris meis etc. Etenim cum privata absolutio proficiscatur a potestate clavium, non debet contemni, sed plurimi fieri, ut alia omnia Christianae ecclesiae officia. Et in his rebus, quae ad externum verbum pertinent, firmiter statuendum est, Deum nemini suum spiritum aut gratiam largiri, nisi intercedente aut praecedente externo verbo, ut nobis caveamus ab enthusiastis, hoc est, a spiritibus, qui gloriantur se absque verbo et ante verbum habere spiritum, et postea Scripturam et externum verbum iudicant, interpretantur et torquent pro suo arbitrio, sicut fecit Monetarius, et adhuc hodie faciunt plurimi, qui inter spiritum et literam acerrimi iudices esse volunt neque sciunt, quid dicant aut tradant. Nam et papatus est merus enthusiasmus, in quo papa gloriatur omnia iura esse in scrinio pectoris sui, et quicquid cum ecclesia sua iudicat et iubet, id esse spiritum et iustum, etiamsi pugnet

cum Scriptura aut externo verbo. Hic est vetus ille satanas ac serpens, qui etiam Adamum et Evam in enthusiasmum perduxit et ab externo Dei verbo ad spiritualitatem et proprias opiniones abduxit, et tamen id agebat etiam per alia externa verba, quemadmodum et nostri enthusiastae damnant externum verbum et ipsi tamen non tacent, sed mundum implent sua garrulitate et scriptis, quasi spiritus non possit per apostolorum scripta aut externum verbum venire, sed tantum per horum scripta et verba. Cur non omittunt etiam suas conciones, donec ille spiritus absque illorum scriptis et ante scripta in homines veniat, quemadmodum gloriantur eum in ipsos venisse absque praedicatione Scripturae, sed de his non est locus iam disputandi. Quin illi etiam, qui ante baptismum credunt aut in baptismo fidem accipiunt, habent hoc per externum verbum praece dens, sicut necesse est, adultos, qui iam intelligunt, prius audivisse hoc verbum: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit, etiamsi initio infideles decem annis post accipiant Spiritum et baptismum. Et Cornelius, Act. 10, multo ante audiverat apud Iudaeos de venturo Christo et Messia, per quem ipse coram Deo iustus, precationes et eleemosynae eius acceptae erant in tali fide, sicut Lucas appellat eum iustum et pium. Neque poterat sine tali verbo et auditu credere aut iustificari. Ideo necesse fuit, ut S. Petrus illi revelaret Messiam, in quem nondum exhibitum ad illud usque tempus crediderat, iam venisse, ut ne cum infidelibus et obcaecatis Iudaeis Christum adhuc venturum esse crederet, sed ut sciret, sibi aeternam salutem consequendam esse per praesentem Messiam, nec eum cum Iudaeis negandum aut persequendum. Sed ut rem conferam in pauca, enthusiasmus iste in Adamo et eius filiis ab initio usque ad finem mundi per antiquum draconem iis inditus, estque origo, vis et potentia omnis haeresis et papatus et Mahometis. Quare nobis statuendum est, Deum non acturum esse cum hominibus, nisi per suum externum verbum et sacramentum. Quicquid autem sine verbo et sacra

mento de spiritu iactatur, diabolus est. Deus enim etiam Mosi voluit primo per igneum rubum et vocale verbum apparere. Neque quisquam prophetarum, sive Elias, sive Eliseus, absque decem praeceptis spiritum accepit. Neque Ioannes Baptista sine praecedenti verbo Gabrielis conceptus est, neque sine Mariae voce in utero materno saltabat. Et S. Petrus ait: Prophetae non ex voluntate humana, sed ex Spiritu sancto prophetaverunt, cum essent sancti homines. Sed absque externo verbo non erant sancti, multo minus illos velut profanos adhuc ad prophetandum Spiritus sanctus movisset. Nam erant sancti, ait, cum Spiritus sanctus per illos loqueretur.

De excommunicatione.

Maiorem excommunicationem, ut vocat papa, nos tantum pro civili poena habemus, ac ideo ad nos ecclesiasticos ministros nihil pertinet. Minor autem, hoc est, vere Christiana excommunicatio, quae manifestos et obstinatos peccatores arcet a sacramentis aut alia ecclesiae communione, donec agant poenitentiam et vitent peccata, pertinet, et concionatores non debent huic spirituali poenae admiscere civilem poenam.

De ordine et vocatione.

Si episcopi vellent esse vere episcopi et ecclesiae et Evangelii curam gerere, tum caritatis et concordiae gratia, non tamen necessario illis concederemus, ut nos et nostros concionatores ordinarent et confirmarent, sed remotis omnibus deliramentis, praestigiis et impiis ceremoniis. Iam vero cum non sint veri episcopi, vel etiam esse nolint, sed civiles magistratus et principes, qui non concionantur, non docent, non baptizant, non porrigunt sacramenta, nec ullum opus aut munus ecclesiasticum facere volunt, imo persequuntur et damnant eos, qui vocati funguntur munere ecclesiastico, non ideo tamen ecclesia carere debet ministris. Quapropter, ut vetera exempla ecclesiae et Patrum nos

docent, ipsi volumus et debemus ordinare idoneos ad tales functiones, id non possunt vetare aut prohibere, etiam secundum ius suum. Nam ipsorum iura dicunt etiam eos, qui ab haereticis ordinati sunt, esse ordinatos, neque illam ordinationem debere mutari, quemadmodum S. Hieronymus de ecclesia Alexandrina scribit, eam primo absque episcopis per presbyteros et concionatores communiter gubernatam esse.

De coniugio sacerdotum.

Quod coniugia prohibuerunt et divinum sacerdotum ordinem perpetua castitate onerarunt, fecerunt iniuste et inique et ut impii, tyrannici ac perditi nebulones, eaque re occasionem praebuerunt omnis generis peccatis horrendis ac tetris innumerabilibusque libidinibus, quibus adhuc immersi haerent. Quam igitur aut nobis aut illis non est potestas data ex masculo feminam, vel ex femina masculum faciendi, aut utrumque sexum delere, tam ipsi quoque non habent potestatem creaturas Dei separandi, aut prohibendi, ne honeste et in matrimonio cohabitent. Itaque nequaquam approbabimus aut feremus impium illorum coelibatum, sed coniugium habebimus liberum, sicut a Deo ordinatum et institutum est, neque illius opus rescindere aut impedire volumus. Nam S. Paulus ait esse doctrinam diabolicam.

De ecclesia.

Non concedimus eis, quod sint ecclesia, et re vera non sunt, et non obtemperabimus iis, quae sub nomine ecclesiae mandant aut vetant. Etenim puer, Dei gratia, septem annorum non ignorat, quid sit ecclesia, quod sit sancti fideles et oviculae, quae vocem pastoris sui audiunt. Sic enim orant pueri: Credo sanctam ecclesiam catholicam. Haec ranctimonia non est sita in superliciis, ut vocant, sasuris, talaribus, tunicis et aliis illorum ceremoniis, per ipsos extra sacram Scripturam confictis, sed sita est in verbo Dei et recta fide.

Quo pacto coram Deo iustificemur,
et de bonis operibus.

novum

Quicquid de hac re usque ad hoc tempus assidue docui, nequaqum mutare possum, quod per fidem (ut S. Petrus ait) consequamur cor et mundum, et quod Deus propter Christum nostrum mediatorem nos pro iustis et sanctis habere velit et habeat. Quanquam autem peccatum in carne nondum prorsus mortificatum est, tamen id non vult imputare credenti. Atque talem fidem, renovationem ac remissionem peccatorum comitantur bona opera, et quod in his adhuc vitiosum est, non reputabitur pro peccato propter illum ipsum Christum, sed totus homo (tum secundum personam, tum secundum opera sua) vocabitur ac erit iustus et sanctus per solam gratiam et misericordiam in Christo in nos effusam et amplificatam. Quare non possumus gloriari de meritis nostrorum operum, si sine gratia et misericordia inspiciantur, sed ut scriptum est: Qui gloriatur, glorietur in Domino, hoc est, glorietur se habere popitium Deum, sic se res bene habet. Addimus praeterea hoc etiam, quod, si non comitentur bona opera, fides sit falsa, non vera. De votis monasticis.

Quandoquidem vota monastica directe cum principali articulo pugnant, debent esse prorsus irrita. Sunt enim, de quibus ita dicit Christus, Matth. 24: Ego sum Christus etc. Nam qui vovet vitam monasticam, is statuit, se tenere meliorem vitae statum, quam vulgus Christianorum, ac suis operibus non solum se, sed alios quoque conatur ad coelum adducere, hoc est, negare Christum. Iactant etiam hoc sui, ut Thomas, vota monastica paria esse baptismo, haec est blasphemia in Deum.

De traditionibus humanis.

Quod papistae affirmant traditiones humanas conducere ad remissionem peccatorum aut mereri aeternam salutem, plane impium est et damnatum, sicut Christus ait: Frustra colunt me mandatis hominum: item ad Titum 1: Aversantium veritatem.

« PreviousContinue »