Page images
PDF
EPUB

sermonis imperitiam saepiuscule ad levitatem atque cachinnos concitati sunt.

Proinde vos omnes hortamur in Christo, rebellibus denique, si qui forent, quod absit, mandamus secundum potestatem, quam Dominus dedit nobis in aedificationem et non in destructionem, ut in concionibus vestris promissiones divinas et baptismi vim populo accurate explicetis et frequenter inculcetis, et facta populi instructione lingua deinceps vernacula baptisetis, maxime apud quas teutonica lingua viget. Sic itaque baptisantis et exorcisantis vox penetrabit animos audientium. Hoc proderit nedum infantulo, sed etiam circumstantibus, ut in dies reddantur firmiores ac se ipsis meliores. Sicut enim Deus per omnes omnium gentium linguas vult Evangelium et promissiones sanctas divulgari, ita quoque variis linguis ac diversis labiis sua cupit sacramenta conferri. Quid enim prodest sacramentum sine verbo et fide? Porro, quod ad reliquas forte linguas attinet, ut sunt Lithuonica, Prutenica atque Sarmatica, dabimus operam, Christo propitio, ne ipsis quoque desit Christiana institutio.

Ut vero Christum praedicaturi manuductionem quandam in divinas literas habeatis, consulimus vobis *), ut lucubrationes aliquot praeclarissimi Doctoris Martini Lutheri diligenter et pio animo legatis, nempe veteris et novi Testamenti factam ab eo translationem, item de libertate Christiana, de bonis operibus, explicationes Evangeliorum et Epistolarum, quas Postillas vulgo vocant, opusculum super cantico Virginis, Magnificat, cum reliquis operationibus eiusdem Lutheri in Psalmos etc. Quod si feceritis, procul dubio fructum non mediocrem sentietis. Gratia Dei sit cum omnibus vobis, Amen.

*) (Nota ex ed. Ien. repetita :) Prudenter consulit, non fulminibus insanit. Forte locos Philippi non vidit, quos futuro theologo maxime omnium profuturos recte asserunt.

In cuius rei testimonium praesens nostrum mandatum Officiolatus nostri sigillo iussimus communiri, datum in ecclesia nostra Sambiensi, XXVIII. Ianuarii anno M.D.XXIIII.

Mauricius Dei gratia a) episcopus

Warmiensis.

a)

Honorabili domino archipresbytero plebano in Braunsberg, omnibusque aliis et singulis presbyteris, tam religiosis quam secularibus plebanis, viceplebanis, divinorum rectoribus, capellanis, vicariis, altaristis, ac verbi Dei concionatoribus b), clericis ac literatis, quibuscunque sub dicta sede ubilibet constitutis, salutem et sinceram in Domino caritatem.

Certo nobis persuadebamus factionem illam Lutheranam, in quam nunc plerique Christianorum, sine discretionis iudicio, proni ruunt, sua sese temeritate dudum in interitum praecipitaturam fuisse, quod adhuc futurum (ubi Deo placitum erit, et flagellum iracundiae suae clementer a nobis averterit) minime dubitamus, non enim in perpetuum c) irascetur, aut misereri obliviscetur ipse, cuius miserationes super omnia opera eius, nec sinit ecclesiam suam procellosis haereticarum tempestatum fluctibus quassatam naufragium pariter facere, qui eam super firmam petram aedificari et sanguine tot millium martyrum consecrari voluit.

Quo enim pacto labes haec pestifera d) diuturna esse possit? quae tantum exsecrabilium abominationum acervum in eandem ecclesiam, illabatam Christi sponsam, invexit, quandoquidem, qui eius sectae studiosi sunt, mortiferis declamationibos, quia

a) Id est: Ira Dei, per antiphrasin. b) Hi novissimum locum in ecclesia Papae habent, cum sit apostolicum et summum ministerium. c) Hoc iam certe coepit, sed istis Bullis provocatus desinere forte possit. d) Vide, qui patientiam in Lutheranis desiderant et maledicentiam damnant, quam sint ipsi patientes et benedicentia pleni tota hac Bulla, quam Spiritu sancto plenam vult videri.

simplicium Christianorum corda vulnerantes sacrosancta Missarum sacrificia a) ut tetram abominationem inaudita temeritate exsecrantur, et animo ea abrogandi adeo pudendis conspurcant verbis, ut referre pudeat, ecclesiastica b) sacramenta pro sua libidine abiiciunt, foecunditatem ventris, veteris legis constituto, tantis praeconiis efferunt, ut virginitatis candorem plane damnare videantur, et ob id sanctimonialium et monachorum claustra aperire iubent, ut violato castitatis voto egrediendi et nubendi libera cuique sit facultas, sacerdotibus pariter nuptias sua temeritate permittentes c).

Domini nostri Iesu Christi crucifixi et Sanctorum statuas deiiciendas et incinerandasd) impio ore praedicant et praesertim genitricis eius gloriosae virginis Mariae, de qua veteres cantiunculas et laudum praeconia tanquam .sacrilegae) dici vetant; Papam, episcopos, presbyteros, monachos, Deof) dicatas virgines et totum clericorum coetum, ut Laicis invisiores reddant et statum ecclesiasticum deiiciant, multa ignominia afficiunt et infami criminatione immaniter contaminant, reges praeterea ac principes, et quoslibet in summitate constitutos, quos Apostolus, etiam si improbi sint, venerari iubet, maledico g) ore lacerant.

Et dum vitia, quibus plane mundus universus scatet, arguere contendunt, ceremoniarum superflui

a) Hoc est, sacra vitia, sicut auri sacra fames. b) Rom. Ecclesiae, ut aspersorium, thuribulum, et sancta crux, illos tres sanctos sacramenta eorum. c) Cum interim Papistae non permittant castum thorum, sed urgeant ad omnem immunditiam, Sodomitis etiam abominabilem. d) Calumnia est, siquidem non usus, sed abusus statuarum tollitur. e) Videlicet blasphemum illud, Salve regina, in quo nomen vitae et spei Christo eripitur. f) Moloch. g) Sanctissime autem eis resistitur, dum verbum Dei per eos impugnatur et antichristus pro Christo defenditur, sicut nuper a Rege Angliae factum est, qui ob id defensoris titulum nactus est.

tatem amputare, et cuncta ad normam apostolicae traditionis innovare volunt, totam Christianae religionis sinceritatem et observantiam veterem pariter conculcant. Ut praeterea deiectis constitutionibus humanis solam a) Evangelicam doctrinam astruant, salutares legum et Canonum sanctiones abrogant, ac Christianae libertatis praetextu, quicquid libet, licere sibi arbitrantes, tam ecclesiasticam quam temporalem iurisdictionem ac censuras petulanter contemnunt, satisfactionem, purgatorium, confessionem, poenitentiam, ieiunia, horas Canonicas, et pias alias precationes, Sanctorum suffragia, animarum commemorationes et indulgentias tanquam humanas inventiunculas, meras nugas et pecuniarum aucupia ludibrio habent, pristinum insuper ecclesiae morem, novandarum rerum desiderio aestuantes, aut penitus tollunt, aut pro sua libidine mutant. Turbato b) itaque rerum ordine obedientiam dominis subtrahunt, sectas inducunt, tumultus excitante), ac coelum et terram miscentes omnia confundunt. Ut autem portentorum huiusmodi lernam uno complectamur verbo, quicquid errorum hactenus in singulis haereticis singulatim damnatum est, in hanc spurcam omnium flagitiorum sentinam congestum innovare nituntur.

Et tamen haec cum tam enormia tamque impia sint, et sua absurditate cuivis Christiano merito exsecrabilia videri debeant, habent tamen suos pertinacissimos assertores, non modo laicos, sed (quod non sine cordis ingenti dolore d) recensemus) sacerdotes quoque tam religiosos quam seculares, qui ordinis et professionis suae immemores ea tanquam sancta et e spiritu divino profecta magno studio amplectuntur, et credulae e) alioqui plebi ac novi

a) Vide satanae stultitiam et impotentiam, qui damnat hoc palam, si astruatur Evangelica doctrina sola. b) Hoc est, detecto Rom. Curiae exsecrabili errore. c) Quia Papista ad veritatis auditum furit sicut satan, quoties a Christo esset eiiciendus. d) Lacrimae crocodili. e) Vere nimis olim credulae erroribus antichristi, nunc autem per Dei misericordiam aperiuntur oculi caecorum.

tatis semper cupidae, facile amplectenda persuadent, eamque tum in damnationis abyssum miserando rapiunt spectaculo; sicque in doctrinam Lutheranam feruntur praecipites, ut quidquid Lutheranum audiunt, mox Evangelium a) esse putant, quidquid ex Luthero non est, ab Evangelio alienum esse arbitrantur.

Et cum autoris sui doctrinam plerique aut non viderint omnino, aut visam minime intelligant, pro ea tamen asserenda, non pro veritate eruenda in ebriis compotationibus b) inter scyphos crassa inscitia et incompositis clamoribus pertinaciter digladiantur, etiamsi sentiant, nec se nec alios nova hac professione sua vel pilo reddi meliores, imo magna peccandi licentia longe, quam antea fuerint, deteriores. Porro Spiritus Dei patiens amor est benignus c), mitis et pacificus est, hoc autem hominum genere quid impatientius? quid inimicitius? quid usquam maledicentius? quid tumultuosius? quid denique ad quamvis iniuriolam excandescentius? Haec ubi sunt, divinus ille pacis et veritatis amor spiritus esse utique non potest.

At nibil prorsus ambigendum est, criminum nostrorum d) magnitudine tantum aerumnarum curriculum nobis invexisse, utpote qui alias innumeras calamitates incessanter patimur, omnium demum perniciosissimo etiam hoc religionis dissidio longe durius a Domino affligamur: nimirum, ut qui corporum temporaria castigatione non resipiscimus, terribili quidem, sed iusto Dei iudicio horrenda animarum morte divinam manum sentiamus et haereticae e) perfidiae veneno necati in profundum perditionis barathrum miserabiliter provolvamur.

a) Nam Lutherus nihil sine constanti Scripturae testimonio asserit. b) Papistae autem sunt valde sobrii, et casti et docti in Scripturis. c) Sicut haec Bulla probat. d) Quae tandem nec argui nec emendari volumus, sed taceri, vel maledicos decernere et perdere eos, qui arguunt. e) A quo soli isti lenones scortorum et impietatis defensores liberi sunt et alios etiam liberant.

« PreviousContinue »