Page images
PDF
EPUB

Գրեաց եւ կանոնս ընդդէմ Նեստորի, մեկնեաց զհին եւ զնոր աստուածաշունչ պատուիրանս, զոր ունի եկեղեցի իբրեւ զղամբարս լուսաւորս . եւ այնպէս փայլեալ ուղղափառութեամբ ի մէջ հայրապետաց՝ փոխեցաւ Աստուած Յունուարի ԺԸ :

[ocr errors]

սու

* Արացի ԺԲ եւ Յունուարի ԺԹ : Տօն Է ԹԷոդոսի մեծի թագաւորին :

Բարեպաշտ եւ մեծ թագաւորն Թէոդոս զօրավար Էր Վաղէսի ամբարիշտ թագաւորին Յունաց . եւ յորժամ հրակէզ եղեւ Վաղէս, Գրատիանոս թագաւորն Հռոմայ թագաւորեցոյց զնա ի Կոստանդինուպոլիս` բաժնին Վաղէսի : Եւ էր նա քաջ եւ վաս նեաց զամենայն պատերազմունս արբարոսաց :

Եւ ի հիւանդութիւն անկեալ ` մկրտեցաւ յԱքեղայոսէ եպիսկոպոսէ ի համագոյու– 1o թեան Հաւատն եւ առողջացեալ եկն ի Կոստանդինուպօլիս ։ Եւ խրատովն Գրիգորի աստուածաբանի արար ժողով եպիսկոպոսաց վասն Մակեդոնի ոգէմարտին : Եւ ածեալ զՆերսէս հայրապետն Հայոց ի կղղւոյն զոր աքսորեաց զնա Վաղէս, եւ կացոյց զնա գլուխ ժողովոյն . եւ ազատեաց զեկեղեցի Աստուծոյ ի պիղծ աղանդոյն Արիոսի եւ Մակեդոնի՝ որ զքառասուն ամ կալեալ էին զեկեղեցիս

:

3 Աստուած] Քրիստոս . կատարի տօն սոցա add. B || 4 Տօն Էյ սրբոյն add. B || 6 գրա– կոզ $րկել B || 9 յԱքեղայոսէ] յԱքիղայէ B || 11 ժողով հարիւր եւ յիսուն add. B || 18 գլուխ] ընդ գլխաւորս B — Աստուծոյ] Քրիստոսի B — աղանդոյն հերձուածոյ B || 14 զեկեղեցիսյ զեկեղեցին Աստուծոյ B.

* A fol. 161 vo a.

Il rédigea des canons contre Nestorius, commenta les Testaments inspirés de Dieu, ancien et nouveau, que l'église tient pour des phares lumineux. Ayant ainsi brillé par son orthodoxie parmi les patriarches, il trépassa à Dieu, le 18 Janvier.

* 12 ARATZ, 19 Janvier.

Fête du grand empereur Théodose.

Le pieux et grand empereur Théodose était général de l'impie empereur des Grecs Valens (Valesi). Lorsque Valens mourut par les flammes, l'empereur. de Rome Gratien le fit régner à Constantinople sur la part de Valens. Il était brave et repoussa toutes les attaques des barbares.

Étant tombé malade, il fut baptisé par l'évêque Achélaüs dans la foi à la consubstantialité, et s'étant rétabli, il vint à Constantinople. Sur le conseil de Grégoire le théologien, il convoqua un concile d'évêques au sujet de Macédonius, le pneumatomaque. Ayant fait venir Nersès, patriarche des Arméniens, de l'île où l'avait exilé Valens, il lui fit présider le concile; il délivra l'église de Dieu de la secte abominable d'Arius et de Macédonius qui tenaient les églises depuis quarante ans.

A fol. 161 y° a.

* A fol. 161 v0 b.

* A fol. 161 ° b.

Եւ յորժամ սպանին զԳրատիանոս եւ ղՎաղենտիանոս կացոյց նա զերկուս որդիս իւր թագաւորս ի Կոստանդինուպօլիս, եւ ինքն գնաց ի Հռոմ պատերազմել ընդ բռնակալին Մաքսիմիանոսի, եւ յաղթեաց զօրութեամբն Աստուծոյ : Եւ ապա հիւան– դացաւ, եւ կացոյց թագաւոր ի Կոստանդինուպօլիս զԱրկադէոս . եւ զՈնորիոս կոչեաց առ ինքն ի Հռոմ, եւ կացոյց զնա անդ թագաւոր, եւ ինքն վախճանեցաւ ուղղափա- 5 ռութեամբ Յունուարի ԺԹ : Եւ էր սաստիկ հնազանդ եկեղեցւոյ եւ օրինաց որոյ յիշատակն օրհնութեամբ եղիցի :

[blocks in formation]

Ի քաղաքին Նիկոմիդեայ էր բնակեալ երանելին Եփրասիա, եւ էր քրիստոնեայ եւ ի մեծ տոհմէ, յաւուրս կռապաշտ թագաւորին Մաքսիմիանոսի : Կացուցին առաջի 10 ատենին եւ բռնադատէին զնա ուրանալ զՔրիստոս եւ զոհել կռոցն . եւ նա Հաստա– տուն մտօք խոստովանեցաւ զՔրիստոս ճշմարիտ Աստուած. եւ հարին զաղախինն Քրիստոսի ուժգին եւ արկին ի բանդ : Եւ յետ աւուրց Հանին ի բանդէն, եւ հարցանէին եթէ. Պաշտես զկուռսն : Եւ նա առաւելապէս խոստովանեցաւ զՔրիստոս եւ անարգէր զորս ոչ հաւատային ի Քրիստոս :

Եւ

ապա ետուն զսրբուհին ի զօրական մի, զի տարցէ ի տուն իւր եւ պոռնկեսցի

3 բռնակալին] բռնաւորին B || 6 Յունուարի ԺԹյ եւ Արացի ԺԲ add. B || 8 վկայութիւն] սրբուհւոյ add. B || 12 խոստովանեցաւ] խոստովաներ B | 14 խոստովանեցաւ] խոստովան ներ B || 16 զսրբուհին զսրբուհի վկայն B.

Lorsque Gratien et Valentinien (Valentianos) furent tués, il établit ses deux fils empereurs à Constantinople et se rendit lui-même à Rome pour livrer bataille au tyran Maximien, et il le vainquit par la puissance de Dieu. Puis, il tomba malade, établit Arcadius empereur à Constantinople; il fit venir Honorius auprès de lui, à Rome, où il l'établit empereur. Il mourut dans l'orthodoxie, le 19 Janvier. Il fut très obéissant à l'église et à ses lois, et son souvenir sera en bénédiction.

[ocr errors][merged small]

La bienheureuse Euphrasie (Ephrasia) vivait dans la ville de Nicomédie, étant chrétienne et de grande famille, aux jours de Maximien, l'empereur idolâtre. On la fit venir au tribunal et on voulait l'obliger à renier le Christ et à immoler aux idoles, mais elle confessa, avec fermeté d'esprit, le Christ vrai Dieu. On frappa brutalement la servante du Christ et on la jeta en prison. Quelques jours après, on la fit sortir de la prison et on lui demanda : <<< Adores-tu les idoles? » Elle confessa plus amplement le Christ et méprisa ceux qui ne croyaient pas au Christ.

On remit ensuite la sainte entre les mains d'un soldat pour qu'il la

15

ընդ նմա եւ դարձուսցէ ի կուռսն . եւ յերթալն Եփրասիա աղաչէր զԱստուած փրկիլ ի փորձութենէն : Եւ յորժամ մտին ի սենեակն, ծագեաց շնորհն Աստուծոյ ի սիրտ կուսին, եւ ասէ ցզօրականն . Մի մերձենար յիս եւ տաց քեզ_ դեղ որ եթէ դնես զայն յանձն քո՝ սուր ի քեզ ոչ գծէ : Եւ նորա հաւատացեալ նմա ասէ. Տուր ինձ զոր ինչ խոստացար : Ասէ Եփրասիա . Բեր ինձ սակաւիկ մի ձէթ, բեր եւ զսուրն քո ընդ քեզ, եւ տեսցես զարմանալի գործս ։ Եւ նա գնաց ի բերել ։

ro a.

Եւ երանելին Հանեալ մազ_ մի ի գլխոյ իւրմէ, եւ եդ ի գրապանակն, եւ զօրականին բերեալ զձէթն եւ զսուրն, եւ առեալ Եփրասեայ արկ զձէթն յափն իւր, եհան եւ զմազն եւ թաւալեցոյց ի ձէթն. եւ * մերկացուցեալ զպարանոցն իւր պատեաց ղնա * A fol. 162 10 մազովն այն, եւ ասէ ցայրն . Արդ ուժգին որչափ եւ ուժդ է հար երկու ձեռամբդ, եւ գիտասցես զի ոչ կարասցես սպանանել զիս, այլ մանաւանդ կեցուցանես : Եւ խաբեցաւ այրն ի բանս նորա, եւ սրովն ուժգին զարկոյց, եւ անկաւ գլուխ երանելի կնոջն յերկիր, լցաւ տունն արեամբ, եւ աւանդեաց զհոգին իւր առ Աստուած ի ձեռս հրեշտակաց Յունուարի ԺԹ :

15

եւ

Եւ այրն տեսեալ զոր ինչ արար կոյսն. սկսաւ ողբալ եւ փետտել զմօրուսն, եւ ասել լալով . Վայ ինձ թէ որպէս խաբեցայ, եւ զայս գեղեցիկ եւ մեծազգի կուսանն

[ocr errors]

7 հանեալ ] եհան գաղտ B || 8 զսուրնյ ի ձեռին add. B || 10 զնա մազովն այն] զմազն B|| 13 առ Աստուած] անարատ B || 14 Յունուարի ԺԹյ եւ Արաց ԺԲ add. B || 15 զմօրուսն] զհերս գլխոյն եւ զմօրուացն B || 16 զայս] զայնպիսի B.

conduisît à sa maison, la souillât et la convertît à ces idoles. Chemin faisant, Euphrasie pria Dieu de la délivrer de la tentation. Lorsqu'ils furent entrés dans la chambre, la grâce de Dieu éclaira le cœur de la vierge, qui dit au soldat : « Ne me touche pas et je te donnerai un remède que, lorsque tu l'auras appliqué sur ton corps, l'épée ne pourra rayer. » Ayant cru à sa parole, il lui dit : « Donne-moi ce que tu viens de me promettre. » Euphrasie lui répondit : << Apporte-moi un peu d'huile, et apporte en même temps ton épée avec toi, et tu verras quelque chose de merveilleux. » Et il alla prendre (cela).

[ocr errors]

La bienheureuse détacha un cheveu de sa tête et le mit dans sa poche. Lorsque le soldat eut apporté l'huile et l'épée, Euphrasie versa un peu d'huile dans le creux de sa main, sortit le cheveu et le trempa dans l'huile, puis * elle mit à nu son cou, l'entoura de ce cheveu, et dit à l'homme : « Main- * A fol. 162 tenant frappe de tes deux mains et de toutes tes forces, et tu verras que non seulement tu ne me tueras pas, mais plutôt tu me feras vivre. » L'homme fut trompé par ces paroles et frappa vigoureusement de son épée, la tête de la bienheureuse femme roula à terre, et la maison fut remplie de sang. (Euphrasie) rendit son âme à Dieu entre les mains des anges, le 19 Janvier.

L'homme, voyant ce que la vierge lui avait fait faire, se mit à gémir et à s'arracher la barbe, et il dit en pleurant : « Malheureux que je suis de m'être

* B p. 38 a.

* A fol. 162 r° b.

* B

p. 38 a.

սպանի . զինչ պատասխանի տաց թագաւորին : Եւ ելեալ գաղտ փախեաւ ի թագաւորէն` զի մի գտցէ եւ փոխանակ կնոջն սպանցեն զնա :

Յայսմ աւուր Թէոմպոմպոս եպիսկոպոս Հրամանաւ Դիոկղետիանոսի արքային յերիվարաց կոխան եղեւ եւ կատարեցաւ ի Քրիստոս : Եւ Թէովնաս որ երբեմն կախարդ Էր եւ հաւատաց ի Քրիստոս եւ մկրտեցաւ, եւ ի նոյն կատարեցաւ ի Քրիստոս :

[ocr errors]

[B * Յայսմ աւուր ճգնութիւն սրբոյն Մակարիոսի եգիպտացւոյն, եւ Մակարիոսի Եգիպտացւոյն, եւ Մակարիոսի Հռովմայեցւոյն, եւ Թէոփիլոսի, Սերսիսի եւ Իկինիոսի եւ ընկերաց նոցա :

Ի սմին աւուր յիշատակ սուրբ վկային Գերմանի որ ի Զմիւռնիա ի գուբ գազանաց արկաւ ի ժամանակ Մարկոսի եւ Անտոնինոսի ամբարիշտ թագաւորացն :]

Արացի ԺԴ եւ Յունուարի Ի : Տօն չորից զինուորացն Բասոսի, Եւսեբի, Եւտիքի եւ
Բասիլիոսի եւ այլոցն որք ընդ նոսա կատարեցան

[ocr errors]

Այս սուրբ մարտիւրոսքս մեծամեծ իշխանք էին Դիոկղետիանոսի * կռապաշտ արքային, եւ մեծատունք յոյժ : Եւ տեսանէին զսուրբն Թէոպոմպոս զեպիսկոպոսն զի

1 ի թագաւորէնյ ի քաղաքէն B || 2 գտցէ] գտցեն B || 3 աւուրյ սուրբն add. B || 5 եւ ի նոյն] սրով B — ի Քրիստոս om. B. || 13 սուրբ] վկայքս եւ երանելի add. B.

laissé tromper; j'ai tué cette belle et noble vierge; que répondrai-je à l'empereur?» Il s'enfuit secrètement loin de l'empereur, de crainte d'être pris et tué à la place de la femme.

En ce jour, l'évêque Théopompe, par ordre de l'empereur Dioclétien, fut foulé aux pieds des chevaux et mourut pour le Christ. Et Théonas, qui était auparavant sorcier, crut au Christ, se fit baptiser et fut martyrisé, le même jour, pour le Christ.

[B * En ce jour, ascétisme de saint Macaire l'Égyptien, de Macaire l'égyptien', de Macaire le romain, de Théophile, Sersis, Icinius et leurs compagnons.

En ce jour, commémoration du saint martyr Germanicus (Germani), qui fut jeté dans la fosse aux fauves, à Smyrne, aux jours de Marc et Antonin, les empereurs impies.]

13 ARAT2, 20 Janvier.

Fête des quatre soldats Bassus, Eusèbe, Eutychius et Basilide (Basilios) et des autres qui furent martyrisés avec eux.

Ces saints martyrs étaient des grands princes de l'empereur impie Dioclé* A fol. 162 tien. * Ils étaient fort riches. Ayant été témoins des violentes tortures aux

ro b.

1. Il faut restituer sans doute « Macaire d'Alexandrie », comme Syn. Cp. Macaire de Rome est fêté au 23 octobre dans Syn. Cp.

5

10

չարչարէին ուժգին վասն Հաւատոցն Քրիստոսի, եւ զարմանային ընդ համբերութիւնն . հաւատացին եւ նոքա ի Քրիստոս

Եւ յորժամ լուաւ թագաւորն տրտմեցաւ յոյժ եւ բարկութեամբ կոչեաց առաջի իւր, եւ եհարց եթէ . Զիարդ իշխեցեք զայդ առնել : Եւ նոքա որպէս ի միոջէ բերանոյ 5 խոստովանեցան զՔրիստոս, եւ լուծին զգօտիս իւրեանց առաջի թագաւորին : Եւ նա փորձելով ասէ ցնոսա . Եթէ կատարեալ քրիստոնեայք էք բերէք ինձ զգանձս ձեր Եւ նոքա երթեալ ի տունս իւրեանց բերին զգանձսն եւ եդին առաջի թագաւորին . սուրբն Բասոս՝ կենդինարս քսան, սուրբն Եւսեբիոս՝ կենդինարս քառասուն, սուրբն Եւտիքի` կենդինարս վաթսուն, սուրբն Բասիլիոս՝ կենդինարս ութսուն : Եւ ասեն . 10 Ա՛ռ ի մէնջ զիշխանութիւնսդ եւ զգանձսդ, զի մեք զճշմարիտն Աստուած ծանեաք, որ կարող է տալ հաւատացելոց իւրոց զերկնից արքայութիւնն, որպէս ուսաք ի ծառայէն Աստուծոյ Թէոպոմպոս, եպիսկոպոսէ, զի մեծ է Աստուածն քրիստոնէից, եւ կուռք հեթանոսաց սնոտիք :

Հրամայեաց եւ արկին զնոսա ի բանդ զաւուրս հնգետասան. եւ կանայք իւրեանց 15 երթային առ նոսա, եւ նոքա ուսուցանէին նոցա զբանն կենաց, եւ դարձուցանէին յաստուածգիտութիւն, եւ հաստատեին ի Հաւատս եւ դառնային քրիստոնէութեամբ ի տունս իւրեանց

[ocr errors]

2 ՔրիստոսJ եւ մկրտեցան add. B || 9 Եւտիքիյ Եւտիքոս B || 11 իւրոց ի նա B.

quelles on avait soumis le saint évêque Théopompe pour la foi au Christ, émerveillés de son endurance, eux aussi crurent au Christ.

[ocr errors]

Lorsque l'empereur l'apprit, il fut très affecté, et dans son irritation, il les convoqua devant lui. Il leur demanda : « Comment avez-vous osé faire cela ? » Ils confessèrent, comme d'une seule bouche, le Christ et détachèrent leur ceinturon devant l'empereur. Il leur dit, pour les mettre à l'épreuve : « Si vous êtes de véritables chrétiens, apportez-moi vos fortunes. » Étant allés à leurs maisons, ils rapportèrent leur avoir, et le déposèrent devant l'empereur : Saint Bassus, vingt quintaux'; saint Eusèbe, quarante quintaux; saint Eutychius, soixante quintaux; saint Basilide, quatre-vingts quintaux. Ils lui dirent : «< Enlève-nous dignités et trésors, car nous avons reconnu le vrai Dieu, qui est capable de donner le royaume des cieux à ses fidèles, ainsi que nous l'avons appris du serviteur de Dieu, l'évêque Théopompe; car grand est le Dieu des chrétiens, et les idoles des païens sont vaines. »

(L'empereur) ordonna de les jeter en prison pendant quinze jours; leurs femmes allèrent les visiter et ils leur enseignèrent la parole de vie et les convertirent à la connaissance de Dieu. Elles se fixèrent dans la foi et rentrèrent chez elles chrétiennes.

1. La quantité dèsignée par le mot kentinar, simple transcription de centenarius, est de cent livres d'or monnayé,

« PreviousContinue »