Page images
PDF
EPUB

A fol. 154 ro b.

* A fol. 154

r b.

Արացի Բ եւ Յունվարի Թ : Տօն է Աստուածայայտնութեան եւ վկայութիւն սրբոյն Պօղիքտոսի :

Յետ Քրիստոսի Համբարձմանն փառօք * յերկինս մարտիւրոսացաւ նախ Ստեփաննոս յԵրուսաղէմ, երկրորդն սուրբն Փիլորոմոս յԱղեկսանդրիա, եւ երրորդ մարտիւրոս եղեւ Պօղիքտոս՝ յամս ամբարիշտ թագաւորացն Դեկոսի եւ Վաղերիանոսի : 5 Էլ Պօղիքտիոս զօրական ի Մելիտինոյ Հայոց քաղաքէն. եւ էր այր մի զօրական եւ նա եւս քրիստոնեայ, եւ էին ընկերակիցք միմեանց, եւ որպէս եղբարք սիրեին զմիմեանս . եւ էր անուն նորա Նէարխոն :

Եւ ընդ աւուրսն ընդ այնոսիկ ելին հրամանք ի թագաւորացն զի զորս գտցեն քրիստոնեայս չարչարեսցեն : Եւ Նէարխոն կարծէր վասն Պօղիքտոսի եթէ ոչ իցէ 1օ կատարեալ քրիստոնեայ, զի դեռ եւս չէր մկրտեալ, եւ ակն ունէր թէ որպէս քրիստոնեայ կալցեն զինքն եւ վասն Քրիստոսի մեռանիցի : Եւ յոյժ տրտմեր, ոչ վասն մարտիւրոսութեանն՝ այլ վասն բաժանելոյն ի Պօղիքտոսէ : Եւ նա իբրեւ տեսանէր զնա այնպէս տրտում ասէր. Ով Նէարխոն, մի տրտմիր վասն իմ, զի որպէս դու

2 Պօղիքտոսի] Պօղիքտիոսի B || 4 Փիլորոմոս] Փիլոռիմոս B || 5 Պօղիքտոս] Պօղոքտիոս B || 6 եւ Էր այր . . . քրիստոնեայ] եւ էր այր մի այլ քրիստոնեայ, եւ նա եւս զօրական B || 7 ընկերակիցք] ընկերք B || 10 ՆԷարխոն] ՆԷարքոս B || 12 զինքնյ զնա B — յոյժ] յորժամ B — տրտմէր] եւ add. B.

սգայր

2 ARATZ, 9 Janvier.

Fête de l'Épiphanie et martyre de saint Polyeucte.

*

Après la glorieuse ascension du Christ au ciel, ce fut d'abord Étienne qui fut martyrisé à Jérusalem, le deuxième fut saint Philoromos' à Alexandrie, et le troisième martyr fut Polyeucte (Polikhtos) aux jours des empereurs impies Dèce et Valérien.

Polyeucte était soldat de la ville de Mélitène d'Arménie. Il y avait encore un autre milicien, lui aussi chrétien; ils étaient compagnons et s'aimaient comme des frères; le nom de ce dernier était Néarque (Nearḥon).

A cette époque un édit des empereurs ordonnait de torturer ceux que l'on aurait trouvés chrétiens. Néarque croyait au sujet de Polyeucte qu'il ne serait pas parfait chrétien, parce qu'il n'était pas encore baptisé. Il s'attendait à être lui-même arrêté comme chrétien et à mourir pour le Christ; et il s'en désolait beaucoup, non pas à cause du martyre, mais à cause de sa séparation d'avec Polyeucte. Celui-ci, le voyant si triste, lui dit : « O Néarque! ne t'attriste pas à mon égard, car, comme toi, je suis aussi le fidèle serviteur

1. Nous ne voyons pas d'où le rédacteur arménien a tiré ce renseignement : Philoromos, tribun militaire, fut martyrisé sous Dioclétien avec Philéas, évêque de Thmuis, Acta SS. febr., I, 459 sq.

15

նոյնպէս եւ ես եմ ծառայ հաւատարիմ Քրիստոսի : Եւ պատմեաց նմա տեսիլ - Զի տեսանէի որ տայր ինձ Քրիստոս ձի թեւաւոր, եւ եհան զզօրականութեան աղտեղի քղամիդս եւ զգեցոյց պայծառագոյն վերարկու : Եւ այժմ լուսաւորագոյն եմ մտօքս եւ

որպէս առաջի իմ կալով տեսանեմ զՔրիստոս եւ ի փայլատակմանէ * Ճառագայթիցն * A fol. 154

5 լուսաւորին երեսք իմ. եւ ժամ է այսուհետեւ մարտիւրոսանալ ինձ :

[ocr errors]

Եւ երթեալ առեալ զամբարիշտ հրամանս ընթերցեալ ընկէց պատառեալ յերկիր : Եւ տեսեալ զոմանս ի կռապաշտիցն զի բարձեալ ունէին կուռս եւ երթային, ընթացեալ յափշտակեաց ի նոցանէն եւ ընկեցեալ յերկիր խորտակեաց

:

Եւ Փելիքս աներ իւր ետես զոր արար Պօղիքտոս փեսայն իւր, տրտմեցաւ յոյժ 10 քանզի իշխան էր եւ հրաման առեալ էր ի թագաւորէն զքրիստոնեայս տանջել ։ Եւ սգայր զզրկումն ի փեսայէն, եւ սկսաւ աղաչել ողոքանօք զի դարձցի ի Քրիստոսի հաւատոցն . նոյնպէս եւ կինն Պօղիքտոսի Պաւլինէ թախանձանօք եւ պաղատանօք աղաչէր զայրն իւր : Իսկ սուրբն Պօղիքտոս ոչ լուաւ աղաչանաց եւ արտասուաց կնոջն, այլ մանաւանդ խրատ տայր նմա լինել աստուածապաշտ :

15

Եւ ապա Հատին ի վերայ նորա վճիռ գլխատման : Եւ տեսեալ զՆէարխոն ասէ երդմամբ եթէ. Տեսանեմ երիտասարդ մի զի ստիպէ զիս կատարել զվասն Քրիստոսի

...

1 եմ om. B — զիյ եթէ B || 2 որ տայր] զի ետ B || 3 զգեցոյց] ինձ add. B || 6 Եւ երթեալ. յերկիր] Եւ երթեալ Փելիքս աներ իւր որ Էր իշխան քաղաքին, Էառ զհրովարտակն արքունի եւ ընթերցաւ . եւ տեսեալ զի հրամայէր հալածել զքրիստոնեայս՝ պատառեալ ընկէց յերկիր B || 15 ապա օm. B

vo a.

du Christ. » Et il lui raconta une vision : « Je vis le Christ qui me donnait un cheval ailé, m'enlevait l'impur manteau pourpre de la milice et me revêtait d'un manteau plus éclatant. A présent j'ai l'esprit plus éclairé, je vois le Christ comme s'il se tenait devant moi et mon visage s'illumine * des rayons * A fol. 154 lumineux qui émanent de Lui. C'est maintenant pour moi l'heure de souffrir le martyre.

Il alla saisir l'impie édit, et après l'avoir lu, le déchira et le jeta à terre. Puis ayant aperçu certains idolâtres qui transportaient des idoles, il courut après eux, s'en empara, et les brisa en les jetant à terre.

Félix, son beau-père, voyant ce que venait de faire son gendre Polyeucte, en fut très attristé, car il était magistrat et avait reçu ordre de l'empereur de torturer les chrétiens. Il se désolait de la privation de son gendre et se mit à le prier avec de douces paroles de revenir de la foi au Christ. De même la femme de Polyeucte, Pauline, implorait son mari avec sanglots et supplications. Mais saint Polyeucte, n'écouta pas les prières et les larmes de sa femme; au contraire, il l'exhorta à devenir adoratrice de Dieu.

Ordre fut donné de lui trancher la tête. (Polyeucte), apercevant Néarque, lui dit avec serment : « J'aperçois un jeune homme qui me presse de souffrir

[ocr errors]

* A fol. 154 vo b.

* B p. 19 b.

* A fol. 154

vo b.

* B p. 19 b.

մարտիւրոսութիւնս, եւ արեամբս իմով մկրտիլ : Մի մոռանար եղբայր իմ Նէարխոն զանխզելի զուխտն մեր ընդ միմեանս : Եւ առժամայն հատին զգլուխ նորա Յունվարի Թ : Եւ թաղեցին ի նոյն քաղաքին Մելիտինոյ :

Եւ առեալ Նէարխոն պայծառ կտաւս շաղախեաց * յարենէ սրբոյն Պօղիքտոսի, տարաւ հաւատով ի Կանանետոն

քաղաք իւր :

[B* Վերստին տօն է Ծննդեան եւ Աստուածայայտնութեան : Երանելւոյն Պրոկղի ասացեալ :

5

Յաւուրսն յայնոսիկ եկն Յովհաննէս - Մկրտիչ յամենայն կողմն Յորդանանու քարոզէր ասելով. Ապաշխարեցեք զի մերձեալ է արքայութիւն երկնից : Եւ ժողովէին առ նա Երուսաղեմացիք ամենայն, եւ Հրէաստան եւ ամենայն կողմն Յորդանանու, 10 եւ մկրտէին ի նմանէ ի Յորդանան գետ` խոստովանեալ զյանցանս իւրեանց

Յաւուրսն յայնոսիկ յորս . յորում կատարեցաւ բան մարգարԷութեանն Երեմիայի որ ասէ. Ահաւասիկ եկեսցեն աւուրք ասէ Տէր, եւ ուխտեցից տանն Իսրայելի ուխտ նր . ոչ ըստ ուխտին առաջնոյ զոր եդի ընդ հարս նոցա, եւ որ ի կարգին դասարանեալ :

4 շաղախեաց] շաղախեալ B || 5 քաղաք իւր :] Նոյնպէս եւ սուրբն Փիլոռիմոս բաղում եւ անըմբերելի տանջանօք յառաջին հալածանսն կատարեցաւ վասն Քրիստոսի երանելի մահուամբ. եւ բազմաց եղեւ նախանձ յորդորման եւ օրինակ բարեաց : add. B.

le martyre pour le Christ et me baptiser dans mon sang. N'oublie pas, mon frère Néarque, notre serment mutuel indissoluble. » Aussitôt on lui trancha la tête, le 9 Janvier. On l'inhuma dans la ville même de Mélitène'.

Néarque, ayant pris du beau linge, le trempa dans le sang * de saint Polyeucte et le porta avec foi dans sa ville des Cananéotes".

[B* De nouveau, fête de la Nativité et de l'Épiphanie. Homélie du bienheureux Proclus 3.

En ces jours-là parut Jean-Baptiste, prêchant dans tout le pays qui avoisinait le Jourdain et disant : Faites pénitence, car le royaume des cieux est proche. Alors, s'assemblaient auprès de lui tous les habitants de Jérusalem et de la Judée et de tout le pays qui avoisine le Jourdain. Et ils se faisaient baptiser par lui dans le Jourdain en confessant leurs péchés'.

En ces jours-là; lesquels? Lorsque se trouva accompli le verbe prophétique de Jérémie qui dit : Voici que viendront des jours, dit le Seigneur, où je ferai un nouveau pacte avec la maison d'Israël, non pas selon le pacte ancien que j'ai fait avec leurs pères, et tout ce qui suit.

-

1. Détail propre, sous cette forme, au synaxaire arménien; Syn. Cp., col. 379, dit seulement que Polyeucte, soldat en garnison à Mélitène, fut le premier martyr de cette région. 2. En grec is Thy Kavavewtwv Tó. L'identité de cette ville est inconnue aux Bollandistes, cf. Acta SS. febr., II, 654; april. III, 12.-3. Cette homélie ne correspond ne aucunement à celle qui se trouve en grec dans P. G., LXV, col. 757-763. 4. Matth., 111, 1-6. — 5. Jérémie, xxx1, 31–32.

III,

[ocr errors]

1

Յաւուրսն յայնոսիկ՝ յորս . յորժամ լցաւ ժամանակ լինելոյ կամացն Հեթանոսաց . յորժամ լցան տիեզերք ի ծագաց մինչ ի ծագս դիցամոլ կռապաշտութեամբք . յորժամ բազմացան մեղք ի վերայ երկրի որպէս զաւազ առ ափն ծովու . յորժամ եւ նոյն ինքն ազգք աբրահամեան զաւակի որ կարծեցեալն էր գոլ աստուածապաշտ՝ գնաց զհետ 5 ամենայն աստուածոց օտարաց : Յորժամ սպառեցան թագաւորք եւ իշխանք նորա յորժամ դադարեաց մարգարէութիւնն եւ պակասեաց քահանայութիւնն, յորժամ բարձան զոհք ուխտիցն եւ պատարագաց նոցա . յորժամ լցան ժամանակք եօթանասուն եւ երկուց եօթներորդացն, զոր Դանիէլ ի մարգարէութեանն սահմանեալ : Յորժամ գիշեր կռապաշտութեանն մերժեցաւ, եւ տիւ յաւիտենական արդարութեանն եկն եհաս : Յայնժամ առաքեցաւ ճրագն Յովհաննէս՝ առաջի արեգականն արդարութեան, զի լցցի կանխաձայնեալ եսայեանն մարգարէութիւն զոր ասաց . Ձայն բարբառոյ յանապատի, պատրաստ արարէք զճանապարհս Տեառն, եւ ուղիղ զշաւիղս նորա :

10

15

:

[ocr errors]

* B

p. a.

Յաւուրսն յայնոսիկ՝ յորս . որ յետ րեշտակապետականն առաքելութեան կոյսն անարատ . յետ հրաշալի հովանաւորութեան զօրութեամբ Բարձրելոյ, եւ ամենա 20 1. սուրբ Հոգւով յղացման, եւ ի վեր քան զբնութիւնս ծննդեան յանհարսնացեալ մօրէ . յետ օրինաւանդ թլփատութեան աստուածախառն եւ ամենասուրբն մարմնոյ, որ է սրբոցն սուրբ. յետ քառասնօրեայ ժամանակի սքանչելւոյ ծերունոյն Սիմէոնի` ի Հրէից օրինականն տաճարի ընդունելով ի գիրկս իւր` թաքուցեալ ի մարմնի տղայական

que

En ces jours-là; lesquels? Lorsque fut arrivée à son terme l'époque des desseins des gentils; lorsque l'univers d'un bout à l'autre fut rempli d'un culte idolâtre; lorsque les péchés se furent accumulés sur la terre comme le sable au bord de la mer; lorsqu'elles-mêmes, les tribus de la race d'Abraham, l'on pensait être pieuses, allèrent à la suite de tous les dieux étrangers. Lorsque leurs rois et leurs princes eurent disparu, lorsque la prophétie se fut éteinte et que le sacerdoce défaillit, lorsque leurs sacrifices votifs et leurs offrandes eurent disparu, lorsque fut terminée la période de soixante-douze semaines, qu'avait fixée Daniel dans sa prophétie; lorsque la nuit de l'ido· lâtrie s'évanouit et que le jour de la justice éternelle se leva.

C'est alors que fut envoyée la lumière, Jean, précédant le soleil de justice, pour accomplir la prédiction prophétique d'Isaïe, disant : Parole de la voix dans le désert: Préparez le chemin du Seigneur, aplanissez ses sentiers'.

[ocr errors]

* En ces jours-là; lesquels? Après la mission de l'archange à la Vierge immaculée; après la glorieuse protection de la puissance du Très-Haut, la P. 20 a. conception par le Saint-Esprit, et la naissance surnaturelle, d'une mère intacte; après la circoncision, selon la loi, du très saint corps uni à Dieu qui est le saint des saints; après que, le quarantième jour, l'admirable vieillard Siméon eut reçu dans ses bras le temple légal des Juifs, Celui

1. Is., XL, 3.

* A fol. 154 vo b.

* A fol. 154

vo b.

հասակի զԱստուածն Բան, քարոզելով զնա արարչագործ բոլորն յաւիտեանց . յետ երկոտասանամեայ ժամանակի երեւելոյ ի տաճարին եւ վիճելոյ ընդ վարդապետս հրէականն օրինաց . յետ լրման զարմացմամբ երեսնամեայ աւուրց նոյն ինքն տերու– նական եւ ամենասուրբն մարմնով : Յայնժամ ապա ի կատարումն մեծին խորհրդոյ, որ ըստ յառաջադրութեանն Աստուծոյ զոր կանխաւ սահմանեաց Աստուած ի փառս 5 մեր՝ ըստ առաքելականն ձայնի :

*

Արաց Գ եւ Յունվարի Ժ : Յիշատակ երանելւոյն Գրիգորի Նիւսիոյ եպիսկոպոսին : Ճշմարիտ վարդապետն եւ Քրիստոսի քահանայապետն Գրիգորիոս եղբայր էր մեծին Բասիլիոսի Կեսարացւոյն, յոյժ հանճարեղ եւ գեղեցկախօս եւ ի շնորհօքն Աստուծոյ եւ զամենայն աւուրս կենաց իւրոց իբրեւ զհաստատուն սիւն էր եկեղեցւոյ 10 եւ զօրեղ հակառակ ընդդէմ հերձուածողաց :

Եւ էր յերկրորդ սիւնհոդոսն Կոստանդինուպօլսոյ մի ի հարիւր եւ յիսուն եպիս– կոպոսացն : Եւ բազում ճառս վասն ուղղափառ հաւատոց գրեաց եւ եթող յետ իւր

...

7 Նիւսիոյ] Նիւսացւոց B || 9 Կեսարացւոյն] մի յաշխարհական երիցանց եկեղեցւոյն ՆԷոյկեսարիոյ առաջին Հայոց որ կոչի Նիւսա add. B — գեղեցկախօս] իմաստուն B || 10 եւ զամենայն աւուրս . . . եպիսկոպոսացնյ ընտրեցաւ եպիսկոպոս նորին քաղաքի . եւ առաքեցաւ յաքսորս ի ՎաղեսԷ արիոսեան կայսերէ, զի բանիւ եւ գրով յաղթահարէր զարիանոսս : Եւ յետ դարձին իւրոյ գտաւ ի սիւնհոդոսն Կոստանդինուպօլսոյ, եւ Էր մի ի հարիւր եւ յիսուն եպիսկո պոսացն, եւ եցոյց անդ զհանդէս աստուածիմաստ գիտութեան իւրոյ B.

qui cachait dans un corps d'enfant le verbe de Dieu, en le proclamant le créateur de tous les siècles; après sa manifestation au Temple, à l'âge de douze ans, et la discussion des lois juives avec les docteurs; après qu'Il eut accompli étonnamment ses trente années, Lui le Seigneur, dans son corps très saint. C'est alors enfin que s'accomplit le grand mystère que, selon la prévoyance divine, Dieu avait fixé à l'avance pour notre gloire', suivant la parole de l'Apôtre.]

3 ARATZ, 10 Janvier.

Commémoration du bienheureux Grégoire (Grigor), évêque de Nysse.

Le vrai docteur et pontife du Christ, Grégoire (Grigorios), était le frère du grand Basile (Basilios) de Césarée, très intelligent et éloquent, rempli des grâces de Dieu. Il fut pendant tous les jours de sa vie un pilier solide de l'église et un champion puissant contre les schismatiques.

Il fut l'un des cent cinquante évêques du deuxième concile de Constantinople. Il écrivit de nombreuses homélies sur la foi orthodoxe qu'il laissa,

[blocks in formation]
« PreviousContinue »