Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

յաւիտենական յիշատակ . եւ որք ընթեռնուն զգեղեցկապատում գիրս նորա՝ յոյժ Հաստատին ի քրիստոսական ամբիծ հաւատն քանզի քաղցրագոյն են բանք վարդա– պետութեան նորա քան զմեղու խորիսխ, եւ զարթուցանեն զմիտս մարդկան յերկիւղն Աստուծոյ : Եւ որպէս զարեգակն փայլեալ յեկեղեցի Աստուծոյ զբազումս լուսաւո– 5 րեաց, եւ հասեալ ի վայելուչ ծերութիւն փոխեցաւ յերկնային խորանսն յանմահական ի կեանսն Յունվարի Ժ :

[B * Վերստին տօն է Ծննդեան եւ Աստուածայայտնութեանն Քրիստոսի Աստուծոյ մերոյ : Ի ճառէ երանելոյն Պրոկղի :

Արդ՝ յորժամ եկն Տէրն մեր ի Յորդանան մկրտիլ, եւ հրաժարէր դողալով մկրտիչն 1o Յովհաննէս, յայնժամ ապա եւ գետն մեծ Յորդանան՝ պակուցեալ յաստուածեղէնն փառաց՝ յեղափոխեալ զսովորութիւն ընթացից ըստ բնականին գնացից, եւ որպէս մասնաւորեալ իմն բաժանէր յերիս առաջս . որոյ առաջինն ջուրք ինքնասանձ եղեալ՝ մանաւանդ թէ ըստ աստուածային ակնարկութեան զտեղի առեալ ընդ կրունկն դառնային . եւ դէզադէզ յեղյեղմամբ կուտակեալ ծովանային յոքնապտոյտն շրջագայու– 15 թեամբք . քանզի պարփակեալ զմիմեամբք յառաջ խաղալ ոչ իշխէին :

[ocr errors][merged small]
[ocr errors]

Իսկ միջինն ջուրք զարմանազան եւ նորագիտակ իմն տենչալի ճառագայթիւք որպէս զգեստ ինչ թագաւորական ծիրանադիտակ եւ ծաղկափայլն պաճուճեալ ր. 2 .

[ocr errors]

4 լուսաւորեաց] եւ զամենայն աւուրս կենաց իւրոց զօրեղ ախոյեան եկաց ընդդէմ հերձուածողացն add. B || 5 վայելուչ] բարւոք B — փոխեցաւ] փոխադրեցաւ - B || 6 ի կեանսն] հանգիստն B.

après lui, comme un souvenir éternel, et tous ceux qui lisent ses œuvres magnifiques se raffermissent considérablement dans la pure foi chrétienne; car les paroles de son enseignement sont plus douces que le rayon de miel, elles éveillent dans l'esprit des hommes la crainte de Dieu. Il brilla comme le soleil dans l'église de Dieu, illumina nombre de gens et, parvenu à une belle vieillesse, il passa au temple céleste, à la vie éternelle, le 10 Janvier. [B* De nouveau, fête de la Nativité et de l'Épiphanie du Christ, notre Dieu. De l’homélie du bienheureux Proclus (suite).

Or, lorsque Notre-Seigneur vint au Jourdain pour y être baptisé et que Jean-Baptiste s'en défendait en tremblant, au même moment, le grand fleuve Jourdain ébloui des splendeurs divines, déviant le trajet habituel de son cours naturel, se partagea, comme à dessein, en trois courants : les premières eaux, se refrénant d'elles-mêmes ou plutôt s'arrêtant sous les regards divins, revinrent en arrière et s'amoncelant par des afflux successifs formèrent une mer agitée par des tourbillons multiples, car ces eaux se circonvenant elles-mêmes n'osaient pas avancer.

Les eaux moyennes, reflétant des rayons nouveaux et merveilleusement agréables, formèrent comme un manteau royal de pourpre et de fleurs, *irisé

p. 21 a.

* B

p. 21 b.

[ocr errors]

երփն երփն գունովք՝ հեզիկ ճառագայթս յինքենէ առաքելով, պտուտկեալ շուրջ զտէրունական եւ զգերաշխարհիկն մարմնով, որպէս պսակ ինչ հրաշարփի ի զանազանն բոլորեալ ծաղկանց, զսպասաւորականն Հատուցանելով զկարգ ծաւալէին : Յայնժամ ապա եւ դասք անմարմնական վերնոցն պետութեանց պարաւորեալք շուրջ զամենասուրբ եւ զաստուածեանն մարմնով` ի հոսանս գեղեցկածաւալն ջուրց, 5 որպէս զնոյն ինքն քրովբէական ի բարձունս զհրացայտն աթոռով` երաժշտական ձայնիւք զերեքսրբեանն հատուցանելով օրհներգութիւնս, հնչեալ գոչէին ասելով հրեղէն լեզուօք . Սուրբ, սուրբ, սուրբ, Տէր զօրութեանց, լի է ամենայն երկիր փառօք նորա

10

Ուստի ստուգապէս յայնժամ երկիրս երկինք հանդիպեցան՝ լցեալ անճառելի պարգեւօք աստուածայինն փառաց՝ հանդերձ սրովբէագոչն հնչմամբ հոգեւոր երգոց Վասն զի յայնժամ եւ նոյն ինքն անհասանելին, անտեսանելին, անսկիզբն, մշտապայ– ծառն, աննիւթն, անպարագրելին, անճառելին, եւ ծայրագոյնն համապատիւ, եւ երեքանձեանն տէրութիւն, սրբոյ ասեմ եւ թագաւորականի եւ անհետազօտելին Երրորդութեան, արփիադիտակ Ճոխութեամբ եւ սրբարարական զօրութեամբ ստորա– փայլեալ ի բարձանց` բացայայտեալ ճանաչիւր ի հոսանս Յորդանան գետոյ : Քանզի 15 յորժամ Տէրն տերանց ել ի ջրոյ անտի բացան նմա երկինք, եւ Հոգին սուրբ իջեալ ի բարձանց նմանութեամբ աղաւնոյ՝ անձեռագործ պսակ նմա մատուցանէր :

de couleurs chatoyantes, et lançant des rayons paisibles autour du merveilleux corps du Seigneur comme une couronne magnifique tressée de fleurs variées, et ces eaux s'étendaient en acquittant leur tour de service.

C'est alors aussi que les ordres incorporels des puissances célestes formant chœur autour du très saint corps divin dans le bouillonnement des belles eaux répandues, à l'instar des chérubins qui entourent le trône fulgurant dans les cieux et mélodient d'une voix musicale le trisagion de bénédiction, proclamaient par la voix de leur langue de feu : « Saint, saint, saint le Seigneur des puissances, toute la terre est remplie de sa gloire. »

C'est pourquoi vraiment la terre fut à ce moment changée en ciel, remplie des dons ineffables de la gloire divine grâce au retentissement des chants spirituels entonnés par les séraphins. Car, à ce moment, l'Incompréhensible lui-même, l’Invisible, celui qui est sans commencement, toujours brillant, immatériel, celui qui ne peut être contenu, l'Ineffable et l'Être suprême égal en dignité, la Seigneurie trine, la sainte, dirai-je, royale et inscrutable Trinité, dans un éblouissement d'étoiles, brillante de puissance sanctifiante dans les cieux, fut reconnue manifestement dans le courant du fleuve Jourdain. Car lorsque le Seigneur des seigneurs sortit des eaux, le ciel s'entr'ouvrit pour Lui et le Saint-Esprit, descendant d'en haut sous la forme d'une colombe, Lui offrit une couronne qui n'était pas faite de main d'homme. Et le Père, faisant entendre sa voix d'en haut, témoigna par ces

որ եւ Հօր ի վերուստ բարբառ արձակեալ վկայէր, մատնացոյց արարեալ զնա տեսողացն` ասելով . Դա է որդի իմ սիրելի որով հաճեցայ, դմա լուարուք :

Ի սմին աւուր յիշատակ սուրբ եւ գեղեցիկ մանկանն եւ քաջայաղթ եւ սքանչելա– գործ նահատակին Քրիստոսի Մորպօնաւի, եւ քեռ նորա Սառայի կոյս աղախնոյն 5 Քրիստոսի . որ նահատակեցան ի հօրէն իւրեանց ի Սենեքերիմայ արքայէ :

10

*

Յայսմ աւուր կուրութիւն եւ դարձ Պօղոսի առաքելոյ, զի ետես զՏէր Յիսուս ի ճանապարհին Դամասկոսի :]

Արացի Դ եւ Յունուարի ԺԱ : Տօն է Աստուածայայտնութեանն եւ վկայութիւն սրբոյն
Պետրոսի Աղեկսանդրու հայրապետին եւ Աբիսաղոմայ սարկաւագին

:

[ocr errors][merged small]

r a.

Պետրոս հայրապետ Էր Աղեկսանդրացւոց . եւ էր յաւուրս Դիոկղետիանոսի * A fo1.155 անօրէն արքայի, ի ժամանակս հալածանաց եկեղեցւոյ : Սա նզովեաց զպիղծն Արիոս հերձուածողն զի ոչ ասէր զՈրդի ի բնութենէ Հօր, այլ արարած եւ կրտսեր, եւ յետ

paroles en Le désignant aux assistants: Celui-ci est mon Fils bien-aimé, en qui je me suis complu. Écoutez-le'.

En ce même jour, commémoration du saint et bel enfant, le victorieux et thaumaturge martyr du Christ Mar-Behnam2 (Morpõhnav) et de sa sœur Sarah. (Sara) la vierge et servante du Christ, qui furent martyrisés par leur père, le roi Sennacherib (Sénécherim).

*

En ce même jour, aveuglement et conversion de l'apòtre Paul, qui aperçut le Seigneur Jésus sur la route de Damas (Damaskos).]

[ocr errors][merged small]

4 ARATZ, 11 Janvier.

[ocr errors]

Fête de l'Épiphanie et martyre de saint Pierre patriarche d'Alexandrie
(Aleksandrou) et du diacre Absalom (Abesalom3).

ro a.

Pierre était patriarche des Alexandrins (Aleksandratsi) aux jours de Dio- * A fol. 155 clétien, l'empereur impie, à l'époque des persécutions de l'église. Il anathématisa l'immonde hérétique Arius, qui ne disait pas que le Fils fût de la

1. Matth., v, 17. — 2. La particule honorifique du syriaque ; Mor ou Mār, a été soudée au nom Behnam, soit par le rédacteur arménien, soit par son modèle grec. A la ligne suivante, le changement de b en m, dans le nom Sennacherib devenu Senecherim, suppose un intermédiaire grec écrit en minuscule, cf. actes syriaques dans BEDJAN, Acta Sanctorum et Martyrum, t. II, Paris et Leipzig, 1891, p. 397-441. 3. Ce diacre Absalom, martyrisé avec le patriarche d'Alexandrie, paraît propre au calendrier arménien, cf. NILLES, Kalendarium manuale utriusque Ecclesiae..., t. II, Inspruck, 1897, p. 565. On pense tout naturellement à une intrusion d'Avselamos ou Abselamos d'Éleutheropolis, dont la notice est donnée ci-dessous.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

* A fol. 155 ro b.

ժամանակի եղեալ . եւ զբազումս մոլորեցոյց ի հերձուածն իւր : Վասն այսպիսի պատճառանաց որոշեաց զնա սուրբ հայրապետն Պետրոս յեկեղեցւոյ Աստուծոյ :

[ocr errors]

Եկն դահիճ քրիստոսամարտին Դիոկղետիանոսի ըմբռնեալ զերանելին Պետրոս, եւ ունէին ի բանդին կապանօք : Եւ Արիոս գնացեալ ի ժողով երիցանց` կեղծաւորու– թեամբ զղջացեալ` աղաչէր բարեխօսել հայրապետն լուծանել զնա յորոշմանէ : 5 Եւ իբրեւ աղաչեցին, ասէ սուրբն . Արիոս՝ որոշեալ լիցի ի փառաց Որդւոյն Յիսուսի Բրիստոսի, յայժմու յաւիտենիս եւ ի հանդերձելումն :

Եւ իբրեւ ստրջացան նոքա, ասաց . Տեսի յայսմ գիշերի զՔրիստոս եւ զպատմու– Ճանն իւր պատառեալ յերկուս, եւ ի լանջսն պնդեալ ունէր զպատառուածսն : Եւ ասեմ. Տէր, ով պատառեաց զքո պատմուճանդ : Եւ նա ասէ . Արիոս. եւ դու զգոյշ լեր, մի հաւանիր լուծանել զնա յորոշմանէն, զի հանդերձեալ են աղաչել զքեզ վասն նորա, եւ պատուիրեա Աղեկսանդրի եւ Աքիւղայ որք հանդերձեալ են զկնի քո ունել զաթոռ քո, զի մի եւ նոքա ընդունիցին զնա ի հաղորդութիւն :

ապա

Եւ եհաս հրաման ի Դիոկղետիանոսէ սպանանել սրով զերանելին Պետրոս : Եւ ժողովուրդն ամենայն պաՀէր զդուռս բանդին եւ ասէին . Նախ մեք մեռցուք եւ զնա առնուք : Եւ զօրագլխացն ծակեալ զորմն բանդին յետուստ զի մի գիտասցեն ժողովուրդն, եւ հանեալ տարան մօտ ի գերեզման սուրբ աւետարանչին Մարկոսի,

[ocr errors]

1:

ro b.

nature du Père, mais créé et inférieur, ayant pris existence dans le temps, et qui induisit bien des gens à son schisme. C'est pour cette raison que le saint pontife Pierre l'exclut de l’église_de_Dieu.

Le bourreau de Dioclétien, l'ennemi du Christ, vint arrêter le bienheureux Pierre et le garda en prison dans les chaînes. Or, Arius, s'étant rendu dans l'assemblée des prêtres et hypocritement faisant acte de repentir, les pria d'intercéder pour lui auprès du pontife afin qu'il le déliât de l'excommunication. Lorsque (les prêtres) l'en prièrent, le saint répondit : « Qu'Arius soit exclu de la gloire du Fils, Jésus-Christ, dans ce monde et dans l'autre! »

Et comme ceux-ci s'en attristaient, il leur dit : « J'ai aperçu, cette nuit, le Christ; il avait sa tunique déchirée en deux et tenait les lambeaux contre sa poitrine. Et je Lui dis : Seigneur, qui a déchiré ta tunique? Il me répondit : Arius; et toi, prends garde, ne consens pas à le délier de l'excommunication, car on viendra te prier à son sujet, et ordonne à Alexandre et à Achille, qui doivent avoir ton siège après toi, de ne pas l'admettre, eux aussi, à la communion. >>

[ocr errors]

* A fol. 155 Il arriva un ordre de Dioclétien de tuer par l'épée le bienheureux Pierre. Or, toute la population gardait la porte de la prison en disant : « Nous mourrons d'abord et vous le prendrez ensuite. » Les officiers, ayant percé un trou dans le mur de la prison, par derrière, à l'insu de la population, et ayant fait sortir (Pierre), l'emmenèrent près du tombeau du saint évangéliste

հատին զպատուական գլուխ նորա : Սպանին ընդ նմա եւ զծեր սարկաւագն Աբիսաղոմ : Եւ գիտացեալ ժողովրդեանն բարձին զպատուական մարմին նորա, եւ տարան յեկեղեցին եւ նստուցին յաթոռ իւր, զի ոչ նստէր սուրբն ի կենդանութեան իւրում ի վերայ աթոռոյն, այլ ի վերայ պատուանդանին - զի տեսանէր այր մի լուսաւոր ի 5 վերայ աթոռոյն նստեալ, եւ նմա հրամայէր նստել ի պատուանդանին, եւ ուսուցանել ժողովրդեանն : Եւ ապա թաղեցին զնա պատուով : Կատարեցաւ սուրբն Պետրոս եւ Աբիսաղոմ Յունուարի ԺԱ :

Յայսմ աւուր վկայութիւն միւս Պետրոսի որ Աւսալեմոս կոչի :

Պետրոս Քրիստոսի վկայն երիտասարդ հասակաւ, էր ի քաղաքէն Ելեւթորու– 1o պօլեաց, որ թարգմանի ազատ քաղաք, ի գեղջէն Արասասայ : Եւ էր զօրութեամբ ախոյեան եւ հանճարեղ ի սէրն Քրիստոսի, զոր իշխան քաղաքին բռնադատէր ողոքանօք եւ սպառնալեօք ուրանալ զքրիստոս եւ պաշտել զկուռսն : Որում ամենեւին յանձն ոչ առ, "IL աL մանաւանդ պարզ * երեսօք եւ համարձակութեամբ աղաղակէր * A ol. 155

8 Աւսալեմոս] Ավսալամիտու, զոր Աբեսողոմ կոչեն add. B || 9 Ելեւթորուպօլեաց] Ելեւթերուպօլսոյ B || 10 Արասասայ] Արեւէասայ B — Եւ Էր զօրութեամբ... իշխան] Եւ էր հաւատով բարեպաշտ - ի Քրիստոս, եւ մարմնով զօրաւոր . որ եւ ի ժամանակս հալածանացն Մաքսիմիանոսի համարձակութեամբ խոստովանէր զՔրիստոս Աստուած Զոր կալեալ զնա իշխան add. B || 13 պարզ ] լուրջ B.

v a.

Marc, et lui tranchèrent la tête. Ils mirent à mort également avec lui le vieux diacre Absalom (Abisalom). Les habitants, informés du fait, relevèrent son précieux corps, le portèrent à l'église, et le firent asseoir sur son siège, car le saint, de son vivant, ne s'était jamais assis sur son trône, mais sur le marchepied, car il apercevait un homme lumineux assis sur le trône qui lui ordonnait de s'asseoir sur le marchepied et d'enseigner le peuple. Ensuite ils l'inhumèrent avec honneur. Saint Pierre et Absalom (Abisalom) furent mis à mort le 11 Janvier.

En ce jour, martyre de l'autre Pierre qui s'appelle Abselamus (Avsalemos).

Pierre, le martyre du Christ, jeune encore, était de la cité d'Éleuthéropolis (Eleutoroupoleats), nom qui se traduit ville libre, du village d'Anéa' (Araseas). C'était un athlète puissant et plein de talent dans l'amour du Christ, que le gouverneur de la ville pressait par des prières et des menaces de renier le Christ et d'adorer les idoles. Il n'accepta aucunement, mais plutôt d'un visage * calme et avec hardiesse il s'écria au milieu de l'assemblée devant * A fol. 155

1. Eusèbe cite deux localités voisines de ce nom, au sud de la Palestine, dont l'une à neuf milles au sud d'Hébron, Onomasticon, éd. KLOSTERMANN, Leipzig, 1904, p. 26.

[ocr errors]
« PreviousContinue »