Page images
PDF
EPUB

To preche, & Symone in Egipe. 130 Bot syne to-gyddire war þai knyt & ine to Perce pare way cane ta: Quhare pai fand þa wechis twa, Arphaxat fals & Zaroene, þat had dissawyt mony mene 135 Be-for ine Ethiopia,

But sancte Mathow gert þame hyne ga. þe kyng of Babylone had hycht One pame of Inde pat tyme to fycht, & Waradach, þat wes his duke, 140 þat batale to do, vndyrtuke;

pare-for his goddis askyt he Quhat end of pat batale suld be. & for þai ansuere zald hyme nane, To pe next tempil he is gane, 145 To wit þat þe goddis pare

How in þe batal he suld fare,
& quhy his god answerit nocht
Til It þat he had at hyme socht.
þa fendis pane answer cane ma:
150» Be-cause pare come dyscipilis twa
Of Jhesu Criste, þat al cane stere,
þare-for mad þai na answere.<<
pane sad pe duke: »tel, quhat mene
þa ar, sa we may (þame) kene.<<
155 Bot þe feynd þat durste nocht do

Na zet ony takine gyf hyme to.
pane gert þe duk richt besyly
Sek, & fand þame in hy;

& fraynit at þame quhat þai ware 160 & for quhat cause pai come pare. >> Of our kine gyf þu wil frane,

f. 75

We are Hebreis, nocht to layne;
& anent oure condicione:
We grant ws seruandis ay bowne
Of Jhesu Criste, oure lord dere;
& pe cause we come here,
Is of zoure sawlis þe sawete,
þat þe fend be his sutellite
Gert þame be flane vtraly.<<
pane sad pe duk: »na towme haf I
Of sik thinge now for til here;
Bot at myne gane-come hale & fere
I sall zou here mare of þis thinge.<<
Quod pai: »It war mare bettire thinge
To knaw hyme & his helpe crafe
Be quhame þu mycht þe wictoure hafe
Or ellis ger þi fays be

Rycht wondir fayne to tret with þe.«
Quod he: »me think zou mychty are

pane oure goddis ar, be fulfare;
þare-fore to me answer ze make
Quhat end sal pe batal take.<<
pane sad pai: »to þat end, þat þu
Kene pi goddis are learis now,
We sal lef þame to gyf þe answere
Of ocht þat þu wil at þame spere;
Sa quhene þai say þat þai myskene,
þu sal wel wit þai dissawe mene.<«<
& till pe duk his goddis gafe
Answere: þat he suld batal hafe
& fele suld de pare at pe laste.
pane pe apostilis lucht rycht faste.
þe duk sad pane þat »rednes me
Assalzeis; quhare-for sa laucht ze?«<

165

170

175

180

185

in Mesopotamia et Ponto praedicavit, Symon vero in Aegypto. Deinde in Persidem ambo venerunt et ibidem duos magos, Zaroen et Arphaxat, quos Matthaeus de Aethiopia fugaverat, invenerunt. Tunc Baradach, dux regis Babyloniae, contra Indos ad proelium profecturus nullum a Diis suis potuit habere responsum. Pergentes autem ad fanum proximae civitatis ibidem habuerunt responsum quod propter apostolos qui venerunt Dii respondere non possent. Tunc dux eos inquiri fecit et inventos, quinam essent vel qua de re venissent, inquisivit. Qui responderunt: si genus quaeris, hebraei sumus, si conditionem, servos Christi nos esse fatemur, si causam, salutis vestrae causa huc venimus. 154) Ms. sa me (ine?) we. 170) Quibus dux respondit: cum felix reversus fuero, audiam vos. Cui apostoli: modo magis congruum est te cognoscere illum cuius ope vincere possis vel certe rebelles pacatissimos invenire. Quibus dux: Diis nostris potentiores vos video: finem belli nobis, rogo, praedicite. Cui apostoli: ut deos tuos mendaces esse cognoscas, jubemus illos ad quaesita dare responsa, ut, dum dixerint quae ignorant, probemus eos per omnia esse mentitos. 189) Ms. tuk st. till. 190) Tunc phantastici grande bellum dixerunt futurum et multum populum hinc inde proelio ruiturum. Tunc apostoli ridere coeperunt. Dicit iis dux: me timor invasit et vos ridetis? Cui apostoli: noli timere, quia pax huc nobiscum intravit et cras hora diei tertia legati Indorum ad te venient et tuae se potestati cum pace subjicient. Tunc pontifices risum etiam levaverunt et duci dixerunt:

190

195 pane sad pai: »pe thar nocht dred na

thinge,

For pece with ws ay-quhare we brynge: For to-morne, or It terfe be, Fra þame of Ind sal cume to pe Messyngeris & put þame ine þi will.« 200 pane sad þe byschapis hyme til:

þir twa sik talis now tellis þe For þat þu suld mar vnwar be Vith pi fais & þat þai mycht Heithar our-cume pe in feycht.<< 205 To be duk cane þe apostil(is) sa: >> Nocht a moneth, bot a day Bad we be byd & þu suld se To-morne pi fais ourcumyne be.«< pane bad pe duke his mene kepe 210 pe bischapis & þe apostil(is) eke, To se quhat end þe thinge suld tak, þat he mycht gaynand revard mak To pame pat suthfaste fundyne ware, & thame pat fals war, punyse sare.

[blocks in formation]
[blocks in formation]

ad hoc isti te securum reddere volunt, ut, dum incautus fueris, ab adversariis occuperis. Cui apostoli: non diximus tibi exspecta unum mensem, sed unum diem et cras in pace victor exsistes. Tunc dux utrosque custodiri fecit, ut ex rei exitu veraces honorarentur et mendaces pro crimine punirentur. 204 = ethar. 215) Cum ergo in crastinum quod apostoli praedixerant evenisset et dux incendere voluisset pontifices, prohibuerunt apostoli ne hoc fieret, cum ipsi non viventes occidere, sed mortuos vivificare missi essent. Tunc dux valde miratus quod eos occidi non permitterent et quia de bonis illorum aliquid recipere nollent, eos ad regem duxit dicens: isti, rex, sunt Dii latentes in effigie hominum. 233) Cumque sibi omnia praesentibus magis narrasset, zelo invidiae commoti magi dixerunt eos malignos esse et contra regnum subtiliter cogitare. Dixit iis dux: si audetis, cum iis confligite. Cui magi: si vis videre quia nobis praesentibus loqui non poterunt, veniant huc viri eloquentissimi, et si coram nobis ausi loqui fuerint, nos per omnia imperitos probabis. 230) Ms. duke st. kynge. 245) Ms. vare st. are. 246) Ms. gert. 249) Cum autem plurimi advocati adducti fuissent, continuo coram magis ita muti facti sunt ut nec nutibus quod loqui non poterant indicarent. Dixeruntque magi ad regem: ut scias nos Deos esse, permittemus eos loqui, sed ambulare non posse, iterumque reddemus iis gressum, sed faciemus eos apertis oculis non videre.

260

þat, po pare ene al opyne be, þai sal na mycht haf for to se.<< & al was in pis wyse done. þe duk þe adwocatis soñe 265 Brocht to be apostolis, confundyt & for schame nere owt of wyt. þe quhilkis pane for þar clethinge þai had ine dyspyt & hethynge. pane Symone sad: »It ma wel fall 270 þat ine a kyste þat wrocht is all

With costlyke wark & sutelte, þat þar ma (vil) thinge pare-ine be, & ine a kyste mad of clay Mene ma costlyke thingis lay; 275 & par-for suld a mane fyrste Se it þat lad war in þe kyste, & nocht to dyspice for-owt assay þe thinge pat pare-ine lay. Heycht ws þar-for to lewe quytly 280 Zour fare ydolis & costly

& in a god verray trew

þat fleschly ene ma nocht se now, & we sall ine zour froynttis mak Syk a mark, we vndirtake, 285 þat sal fcomfyt zone twa aloute

& ger þame of zow haf gret dowt.<< To pis quhene pai consentit had (&) pe croice in þare froyntis made, Before þe kynge þa come belyfe 290 & sad, þai war redy to stryfe

With pai mene þat thru sorcery
Befor of þame had victory.

pane þai twa wekyt mene come sone,

Venand to do as pai had done
Vith tha vysmene before pe kynge;
Bot þai mycht mere pame in na thinge.
þai wysmene pane fcouryt þame faste.
Bot thru þare crafte at þe laste
Of serpentis a multytude

Befor þe kynge brocht, quhare he stud.
pane sone commawndyt þe kynge
þat þai be appostolis furth suld brynge.
& quhen þai ware cumyne pare,
Ayre of þame with stute fare
But rednes fchot þai edryse til
& of þame cane þare mantillis fil
& keste pame one þa wechis ewyne,
& sad: »>ine name of god of hewyne
We byd zow þat ze stere zu nocht
Til þire edryse þare wil haf wrocht.«
pane pe edryse bate pame sa sare
Til þai as wolfis lowd cane rare.
pane pe apostil(is) with pe kynge
þat stud & beheld þat thynge,
To be apostolis request cane ma
To thole pe edryse pa mene sla.
Sad þai: »we come in þis sted
Erare to rase mene þat ware ded,
pane ony liffand mane to sla.«
Bot pane pare prayer cane pa ma
& bad pe edris suk owt faste

Al þe venyme þai cane caste
Ine pai wechis: þat had mare care
Of þat swkyne pan þai had yare.
Syne to pe eddris cane pai sa :
»Ve commawnd zow to hald Zour va.«

Qui cum haec omnia fecissent, dux advocatos illos turpiter confusos ad apostolos duxit. Quos cum advocati pannosos vidissent, eos in animo contemserunt. 269 ff.) Quibus Symon: saepe evenit ut intra scrinia aurea et gemmata vilia quaeque habeantur inclusa et intra vilissimas et ligneas capsas sint gemmarum monilia pretiosa composita; quicunque ergo alicuius rei cupit esse possessor, non magnopere gestatorium, sed ipsum quod gestatur exspectat. Promittite igitur vos ab ydolorum cultura discedere et solum Deum invisibilem adorare, et nos signum crucis in frontibus vestris faciemus et magos confutare poteritis. 280) Ms. ydalis. 285) Ms. fteomfyt zow twa. 287) Quod cum fecissent et in frontibus consignati essent, ad regem coram magis iterum ingressi sunt et cum a magis superari non possent, imo ipsis coram omnibus insultarent, irati magi multitudinem serpentium advenire fecerunt, statimque ad jussum regis venientes apostoli pallia sua de serpentibus impleverunt et in magos projecerunt dicentes: in nomine domini non moriemini, sed a serpentibus lacerati dolorum mugitus dabitis. 295) Ms. twa st. tha. 307) Ms.kestis. 311) Cum ergo serpentes carnes eorum comederent et ipsi tamquam lupi ulularent, rex et ceteri rogabant apostolos ut eos a serpentibus occidi permitterent. Quibus ap. responderunt: nos missi sumus reducere de morte ad vitam, non a vita praecipitare in mortem, et facta oratione jusserunt serpentibus ut omne venenum quod infuderant revocarent et postmodum ad loca sua redirent. Majores autem cruciatus magi senserunt cum venena serpentes retraherent

295

300

305

310

315

320

325

þe apostil(is) pane sad þame til: >>>Sik tormentis ze sal haf stil þir thre dais, & þane sal зе 330 Of zoure sorow waryste be,

þat at þe leste one pat-kyne wyse Ze ma forsak zoure gret malice.<< Bot quhen pai had thre dais bene But met, drynge ore slepe, but wene, 335 Tholand paynis Ithandly,

þe apostolis come to pame in hy

& sad pame: »god wald one na wyse Of ony mane haf thret seruice; For-pi þat hale fredome zow til 340 We gyfe to pase quhare-euire ze wil.«< Bot þai in þare malice bydande Went pine & nere al pe lande Of Babylone one stere mad þai & pe apostolis to sla assay.

345 A dukis dowchtyr þar nere-by
In fornicacione scho cane ly,
& barne consawit, & pe blame
Apone a dekyne set be name
& sad þat he agane hir will
350 Hyre difforfit & sa cane spill.

f. 77

par-for þe duk wes pane sa wa, þat he be dekyne thocht to sla. Bot pe apostolis in þat sychware Hapnyt of case to cume pare, 355 & sperit quhene pe barne wes borne. & mene sad þame: þis day at morne. þe apostil (is) bad þe dekyne brynge þat þai accusit of sic thinge. & hyme & pe chyld furth brocht þai. 360 To quhame pe apostolis pis cane say:

>> In goddis name we coniur þe,
Tel gyf þis dekyne gat þe! <<
& he parfytly answeryt þane:
>>pis dekine Is chaste & haly mane,
& vnfylyt his flesch zete.<<
& bad pe duk þat þai suld vyte
Quhat he wes þat (pat) had done.
To þat þe apostil (is) sad sone:
>>Ws afferis til helpe saklas mene,
Bot to mysdeme na mane kene.<<
In þat tyme pare-by cane dwel
Twa tygris bath fers & fell
& athyre of þame cane hafe,
To dwel in, þare propyre cafe;
& al þat nere pame zed or rade,
þai slew & zet þame but abade,

& in pat land dyd sik schath

þat ner nane mycht eschape þat wath.
Bot pe apostolis went traystly
To pai cawis quhare pai cane ly,
& in pe name of god þame made
Als meke as pai schepe bene hade.
pane pe apostolis cane assay
Owt of þat land to pasß þar vay;
Bot sik requeste wes mad þame til
þat thre monethe þai dwelt stil.
& ine pat tyme of þare gud lare
LXX thowsande cristyne ware,
Ovtane princis, kynge & quene,
Wyffis & barnys alsa bedene.

Thyr twa wikyt mene, quhame-of we
Spak before, went til a citte

þat bygyt is bathe wele & fare

& callyt Is Suamayr,

quam cum ante carnes comederent. Quibus ap. dixerunt: tribus diebus dolores sentietis, tertia vero die sani eritis, ut vel sic a vestra malitia recedatis. Cum ergo tribus diebus sine cibo et potu ac somno doloribus nimium cruciati mansissent, apostoli venientes ad eos dixerunt: non dignatur dominus habere coacta servitia ideoque surgite sani et abite habentes liberam facultatem faciendi quae vultis. Illi autem in malitia perdurantes ab iis fugerunt et paene contra eos totam Babyloniam commoverunt. 323) Ms. mad st. mare. 324) Ms. þat st. þan. þare st. are. 345 ff. L. A. 357-8) L. A. Dixeruntque ap.: infantem huc adducite et dyaconum quem accusatis, huc etiam perducite. 370) L. A. nocentes perdere non decet. 378) þat st. but? 383) Volentibus autem apostolis inde discedere, rogati per annum et tres menses ibidem permanserunt, in quo spatio plus quam LX millia hominum exceptis parvulis cum rege et principibus baptizati sunt. 391 ff.) Praedicti augem magi ad quandam civitatem nomine Suamair, ubi erant LXX ydolorum pontifices, venerunt et eos contra apostolos concitaverunt, ut, cum illuc venissent, aut eos sacrificare compellerent aut penitus necarent. Perlustrata igitur universa provincia cum apostoli ad praedictam civitatem venissrnt, ecce

365

370

375

380

385

390

395 Quhare-ine byschapis ware sewynty
þat serwit ydolis trewly.
pe quhilk þa twa excit rath
To do pe apostolis skath,

In syke wyse gyf þai come þare,
400 To ger þame sacryfy but mare
Or ellis lewand for na dowte

To tak pame ore to fla alowte. pane quhene pe apostolis had al-quhare In þat land sawyne goddis lare 405 & cumyne ware to pat citte

Quhare-of befor here spake we, þe forsad byschapis of þat stede Al hale pe puple with pame lede & pe apostolis tuk rycht pare 410 & to be tempil led but mare

þat of pe sowne pe name had.
Quhare at wodmene but abad,

Ine quhame pe feyndis pane cane dwel,
One pe apostolis þis cane zele :
415 » To-gyddyre quhat haf we to do?
For, sene ze come here-In, lo,
Before pe houre fare farare we

Ar brynte pane we ware wont to be.<<
Goddis angel pane cane appere
420 & to be apostolis sad pis here:
>> Ane of þir ze chese til zow:
Quhethire ze wil þis wark fal now
Richt sodanly, or ellis ze

Fore goddis sake wil martyris be.<«<
425 Quod pai: »we zarne al þir mene
Be conuertyt & we þane
Be martyris for goddis sake,

& na-mane þar-for vengeance tak.«

f. 78

And quhene pe apostolis pis sad hade & in pe puple sylens made, þai sad: »> mene, wittis playnly þat zoure ydolis ar herbry

Of þe fals fend, & nocht ellis;

& for þat cause in to pame dwellis,
We commawnd þame, þat þai apere
& ilkane brak þare ydolis here;
& als pat mene clerly se may
Quhat þai are dyssawyt þame ay.«<
Twa Ethiopis to pat pane spak
As ony fut fere mare blake,
& brak þare symulacris pane
& come furth, seand mony mane,
& zelland lowd held þare way,
& mony mane put in effray.

& quhene pe bischapis þis has sene,
þai ware sa ful of yre & tene
For þe tynsale þat þai þar hade
& of pe ruyne wes þare mad
Of pare goddis, quhame-throw pai
Full welful lywe before had pai:
þat one pe apostolis þai schot þare
& flew pame bath but ony mare.
& in pat houre quhene sik clernes
Suld be as in to somyre wes,
þe thonir threw sa wondyrly,
þat It þe tempil done ine hy

Gert fal & pai wechis pare
Brynt as pai colis ware.

And quhene pe kinge herd þis, fut-hete
He gert þe apostolis translat

& brynge to pe sammyne citte
Quhare-ine mast part dwelt he,

praedicti pontifices cum universo populo eos capiunt et ad templum solis deducunt. Daemones autem per energumenos clamare coeperunt: quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? ecce in ingressu vestro flammis exurimur. Tunc angelus domini iis apparens dixit: unum e duobus eligite, aut horum repentinum interitum aut vestrum martirium. Cui apostoli: ut et istos convertat et nos ad palmam martirii perducat. 429 ff.) L. A. Facto autem silentio ap. dixerunt: ut sciatis quod haec ydola daemonibus plena sunt, ecce iis imperamus ut exeant et singuli simulacra sua confringant. Statimque duo Aethiopes nigri et nudi cunctis stupentibus de simulacris exierunt et confractis illis cum diris vocibus abscesserunt. Quod videntes pontifices in apostolos irruerunt et eos protinus trucidarunt. In ipsa autem hora, cum nimia esset coeli serenitas, tanta fulgura exstiterunt, ut templum ipsum trifarie scinderetur et illi duo magi in carbones ictu fulguris verterentur. Rex autem corpora apostolorum ad suam urbem transtulit et in honorem eorum ecclesiam mirae magnitudinis fabricavit. L. A. fügt darauf noch hinzu, dass nach Anderer Meinung Simon unter Trajan den Kreuzestod erlitten. 433 u. 4) die letzten Vershälften sind zu versetzen? 455) Ms. throw, oder thraw?

430

435

440

445

450

455

460

« PreviousContinue »